ἔρχομαι ()
érkhomai
czasownik (1.1) iść, udawać się, podążać; przychodzić, przybywaćHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, Oxford 1940, hasło „ἔρχομαι”, Scaife ATLAS (1.2) wyruszać, ruszać, odchodzić; znaczenie rzadkie, występujące w czasie teraźniejszym (1.3) chodzić, kroczyć; znaczenie rzadkie, występujące w czasie teraźniejszym (1.4) odbywać drogę, przebywać drogę, podróżować (1.5) o czasie, zjawiskach, zdarzeniach, stanach, wieściach itp.: nadchodzić, przychodzić, zbliżać się, pojawiać się
(1.1-5) czasownik o odmianie mieszanej; poszczególne części paradygmatu tworzone są od różnych tematów: ἐρχ-, ἐλευθ-, ἐλυθ- i ἐλθ-Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 529, 773–775, Alpheios. W prozie attyckiej w czasie teraźniejszym trybu oznajmującego używane jest ἔρχομαι, natomiast imperfectum oraz inne tryby czasu teraźniejszego są uzupełniane formami εἶμι; εἶμι pełni również funkcję czasu przyszłego w trybie oznajmującymScaife ATLAS, hasło „ἔρχομαι”, zestawienie poświadczonych form morfologicznych czas teraźniejszy, tryb oznajmujący – formy od ἔρχομαι osoba liczba pojedyncza liczba podwójna liczba mnoga pierwsza ἔρχομαι — ἐρχόμεθα druga ἔρχῃ ἔρχεσθον ἔρχεσθε trzecia ἔρχεται ἔρχεσθον ἔρχονται formy zastępujące ἔρχομαι w prozie attyckiej osoba tryb łączący tryb życzący tryb rozkazujący imperfectum czas przyszły, tryb oznajmujący pierwsza osoba liczby pojedynczej ἴω ἴοιμι / ἰοίην — ᾖα / ᾔειν εἶμι druga osoba liczby pojedynczej ἴῃς ἴοις ἴθι ᾔεισθα / ᾔεις εἶ trzecia osoba liczby pojedynczej ἴῃ ἴοι ἴτω ᾔειν / ᾔει εἶσι druga osoba liczby podwójnej ἴητον ἴοιτον ἴτον ᾖτον ἴτον trzecia osoba liczby podwójnej ἴητον ἰοίτην ἴτων ᾔτην ἴτον pierwsza osoba liczby mnogiej ἴωμεν ἴοιμεν — ᾖμεν ἴμεν druga osoba liczby mnogiej ἴητε ἴοιτε ἴτε ᾖτε ἴτε trzecia osoba liczby mnogiej ἴωσι ἴοιεν ἰόντων ᾖσαν / ᾔεσαν ἴᾱσι bezokolicznik ἰέναι imiesłów ἰών, ἰοῦσα, ἰόν pozostałe podstawowe formy systemu czasowego: czas / system tryb lub forma forma przyszły od tematu ἐλευθ- tryb oznajmujący ἐλεύσομαι (głównie język epicki, joński i tragiczny) tryb życzący ἐλευσοίμην bezokolicznik ἐλεύσεσθαι imiesłów ἐλευσόμενος aoryst II tryb oznajmujący ἦλθον tryb łączący ἔλθω tryb życzący ἔλθοιμι tryb rozkazujący ἐλθέ bezokolicznik ἐλθεῖν imiesłów ἐλθών, ἐλθοῦσα, ἐλθόν perfectum II tryb oznajmujący ἐλήλυθα bezokolicznik ἐληλυθέναι imiesłów ἐληλυθώς
(1.1) ἐς στρατὸν ἐλθέ → idź do obozuHomer, Ἰλιάς 4,70, Scaife ATLAS (1.1) ὃ γὰρ ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν → on bowiem przybył do szybkich okrętów AchajówHomer, Ἰλιάς 1,12, Scaife ATLAS (1.1) εἰς σπέος ἤλυθεν → do jaskini przyszedłHomer, Ὀδύσσεια 5,77, Scaife ATLAS (1.2) ἐρχομένῳ ἐπέτελλε → wyruszającemu polecałHomer, Ἰλιάς 5,198, Scaife ATLAS (1.2) τύχησε γὰρ ἐρχομένη νηῦς → zdarzyło się bowiem, że statek akurat wyruszałHomer, Ὀδύσσεια 14,334, Scaife ATLAS (1.2) ἔρχεο· πάρ τοι ὁδός → wyruszaj; droga jest przed tobąHomer, Ἰλιάς 9,43, Scaife ATLAS (1.3) χαμαὶ ἐρχομένων ἀνθρώπων → ludzi chodzących po ziemiHomer, Ἰλιάς 5,442, Scaife ATLAS (1.3) σὲ δʼ ἐρχόμενον ἐν δίκᾳ → ciebie zaś kroczącego w sprawiedliwościPindar, Πυθιονῖκαι 5,14, Scaife Viewer (1.4) ὁδὸν ἐλθέμεναι → odbyć drogęHomer, Ἰλιάς 1,151, Scaife Viewer (1.4) ἄλλην ὁδόν, ἄλλα κέλευθα ἤλθομεν → przebyliśmy inną drogę, inne szlakiHomer, Ὀδύσσεια 9,262, Scaife ATLAS (1.4) σὺ δὲ τηϋσίην ὁδὸν ἔλθῃς → ty zaś odbyłbyś daremną podróżHomer, Ὀδύσσεια 3,316, Scaife ATLAS (1.5) ἐπὴν ἔλθῃσι θέρος → kiedy nadejdzie latoHomer, Ὀδύσσεια 11,192, Scaife ATLAS (1.5) ἄγχι τοι ἦλθε κακόν → nieszczęście zbliżyło się do ciebieHomer, Ἰλιάς 11,363, Scaife ATLAS (1.5) ὅτʼ ἀγγελίη ποθὲν ἔλθῃ → kiedy wieść skądś przyjdzieHomer, Ὀδύσσεια 14,374, Scaife ATLAS
(1.4) także z oznaczającym przebytą drogę lub trasę
(1.2-1.3) LSJ zaznacza, że te dwa rzadkie znaczenia występują wyłącznie w czasie teraźniejszym ἔρχομαι w prozie attyckiej ἔρχομαι jest powszechne przede wszystkim w trybie oznajmującym czasu teraźniejszego; imperfectum i pozostałe tryby czasu teraźniejszego są zwykle uzupełniane formami εἶμι attycki czas przyszły w trybie oznajmującym tworzy εἶμι; ἐλεύσομαι jest przede wszystkim formą epicką, jońską i tragiczną aoryst II ma podstawową postać ἦλθον, a perfectum II ἐλήλυθα; w poezji występują również m.in. ἤλυθον i homeryckie εἰλήλουθα