ἡδύς ()
hēdýs
przymiotnik (1.1) o smaku lub zapachu: słodki, przyjemny, miłyHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, Oxford 1940, hasło „ἡδύς”, Scaife ATLASАнтонина В. Грошева, „О глаголах, производных от греч. ἡδύς ‘сладкий’”, Индоевропейское языкознание и классическая филология, 2016, CyberLeninka (1.2) o dźwięku, wypowiedzi, śnie, odpoczynku, stanie, doświadczeniu lub osobie: przyjemny, miły, rozkoszny, wdzięczny (1.3) w rodzaju nijakim użytym rzeczownikowo: to, co przyjemne; przyjemność (1.4) w rodzaju nijakim użytym przysłówkowo: przyjemnie, słodko, mile, radośnie, serdecznie
(1.1-4) przymiotnik trójrodzajowy typu -ύς, -εῖα, -ύ; rodzaj męski i nijaki odmieniają się według III deklinacji, a rodzaj żeński według I deklinacjiWilfred E. Major, Michael Laughy, Ancient Greek for Everyone, rozdz. 31.8 „Adjectives in -ύς -εῖα -ύ”, Dickinson College CommentariesJohn Williams White, The First Greek Book, lekcja LIV, § 500, University of Missouri–Kansas City liczba przypadek rodzaj męski rodzaj żeński rodzaj nijaki pojedyncza ἡδύς ἡδεῖα ἡδύ ἡδέος ἡδείας ἡδέος ἡδεῖ ἡδείᾳ ἡδεῖ ἡδύν ἡδεῖαν ἡδύ ἡδύ ἡδεῖα ἡδύ podwójna , , ἡδεῖ ἡδεία ἡδεῖ , ἡδέοιν ἡδείαιν ἡδέοιν mnoga ἡδεῖς ἡδεῖαι ἡδέα ἡδέων ἡδειῶν ἡδέων ἡδέσι ἡδείαις ἡδέσι ἡδεῖς ἡδείας ἡδέα ἡδεῖς ἡδεῖαι ἡδέα stopień wyższy: ἡδίων; stopień najwyższy: ἥδιστοςWilliam Watson Goodell, A School Grammar of Attic Greek, § 181, Dickinson College Commentaries
(1.1) δέπας ἡδέος οἴνου → puchar słodkiego winaHomer, Ὀδύσσεια 3,51, Scaife ATLAS (1.1) ὀδμὴ δʼ ἡδεῖα ἀπὸ κρητῆρος ὀδώδει → zapach zaś przyjemny unosił się z krateruHomer, Ὀδύσσεια 9,210, Scaife ATLAS (1.1) σῖτον καὶ μέθυ ἡδύ → pokarm i słodkie winoHomer, Ὀδύσσεια 7,265, Scaife ATLAS (1.2) δίδου δʼ ἡδεῖαν ἀοιδήν → dawała zaś przyjemną pieśńHomer, Ὀδύσσεια 8,64, Scaife ATLAS (1.2) τόδε πᾶσι φίλον καὶ ἡδὺ γένοιτο → to każdemu stałoby się miłe i przyjemneHomer, Ἰλιάς 4,17, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) ὕπνος ἡδὺς → przyjemny senEurypides, Ἑκάβη 915, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) τὸ διʼ ἀκοῆς τε καὶ διʼ ὄψεως ἡδύ → to, co przyjemne dla słuchu i wzrokuPlaton, Ἵππίας μείζων 298a, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) τὸ μέρος τοῦ ἡδέος → część tego, co przyjemnePlaton, Ἵππίας μείζων 299b, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) τὰ μὲν ἡδέα καλὰ νομίζουσι → rzeczy przyjemne uważają za piękneTukidydes, Ἱστορίαι 5,105,4, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.4) ἀμβροσίην ἡδὺ μάλα πνείουσαν → ambrozję bardzo przyjemnie pachnącąHomer, Ὀδύσσεια 4,445–446, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.4) ἡδὺ μάλα κνώσσουσαν → bardzo słodko śpiącąMoschos, Εὐρώπη 23, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.4) ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν → serdecznie śmiali się z niegoHomer, Ἰλιάς 2,270, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
(1.2) może łączyć się z bezokolicznikiem określającym czynność ocenianą jako przyjemna
ἥδομαι, ἡδονή, ἡδύνω, ἁνδάνω, ἡδέως
należy do indoeuropejskiej rodziny wyrazów wywodzonej od praindoeuropejskiego rdzenia *sweh₂d- „słodki”; dokładnym odpowiednikiem ἡδύς jest staroindyjskie svādú-, por. także łacińskie suāvis i staro-wysoko-niemieckie suozi
w dialekcie doryckim występuje ἁδύς; LSJ notuje również jońską formę rodzaju żeńskiego ἡδέα oraz pojedyncze homerowe użycie ἡδύς jako formy rodzaju żeńskiego obok ἡδίων i ἥδιστος w późniejszej grece poświadczone są także ἡδύτερος i ἡδύτατος regularny przysłówek odprzymiotnikowy ma postać ἡδέως; Homer używa również rodzaju nijakiego ἡδύ w funkcji przysłówkowej