ἐάν ()
eán
spójnik (1.1) jeśli, jeżeliHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, Oxford 1940, hasło „ἐάν”, Scaife ATLASHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 2280–2283, Alpheios
(1.1) ἀλλʼ ἐὰν ζητῇς καλῶς, εὑρήσεις → ale jeśli będziesz szukać dobrze, znajdzieszPlaton, Γοργίας 503d, tekst grecki (1.1) καὶ χάριν γε εἴσομαι, ἐὰν ἀκούητε → i będę wdzięczny, jeśli będziecie słuchaćPlaton, Πρωταγόρας 310a, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) ἐὰν μέντοι θεός ἐθέλῃ καὶ ὑμεῖς συμπροθυμῆσθε, πειράσομαι → jeśli jednak bóg zechce i wy okażecie gorliwość, spróbujęKsenofont, Ἑλληνικά 5,1,14, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
(1.1) zasadniczo z trybem łączącym w tzw. bardziej wyrazistym warunku przyszłym: ἐάν + tryb łączący; zdanie nadrzędne odnosi się do przyszłości, np. ἐὰν ζητῇς καλῶς, εὑρήσεις → jeśli będziesz szukać dobrze, znajdzieszHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 2323–2326, Alpheios w warunku ogólnym dotyczącym teraźniejszości: ἐάν + tryb łączący; zależnie od kontekstu → jeśli kiedykolwiek, ilekroćHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 2335–2337, Alpheios może także wprowadzać warunek wyrażający motyw, nadzieję lub możliwość → na wypadek, gdyby; w nadziei, żeHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 2354, Alpheios przeczenie w zdaniu warunkowym: ἐάν μή → jeśli nie
εἰ, ἄν, ἤν, ἐάνπερ, κἄν
καὶ ἐάν / κἄν → nawet jeśliHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 2369–2372, Alpheios ἐάν καὶ → nawet jeśli, chociaż
pochodzenie formy nie jest całkowicie pewne; Smyth rozważa jej powstanie z połączenia wariantu εἰ z partykułą ἄν, przy czym szczegółowy rozwój formy pozostaje niepewny; Dickinson College Commentaries ujmuje synchronicznie ἐάν jako połączenie εἰ-ἄνDickinson College Commentaries, Greek Core Vocabulary, hasło „ἐάν (εἰ-ἄν)”
w prozie attyckiej i inskrypcjach zwykłą formą jest ἐάν; ἤν występuje m.in. w języku jońskim i u starszych autorów attyckich, natomiast ἄν o długim α jest częstsze u autorów późniejszych; u Platona ἄν jest nawet częstsze niż ἐάν ἐάν i jego skrócone warianty ἤν oraz ἄν należy odróżniać od modalnej partykuły ἄν z krótkim α po połączeniu z καί wskutek krasis powstaje forma κἄν Homer zasadniczo nie używa ἐάν w klasycznej konstrukcji z trybem łączącym; odpowiadają jej przede wszystkim konstrukcje z εἰ / αἰ oraz κε / κεν / ἄν