ἔνδον ()
éndon
przysłówek (1.1) o miejscu: wewnątrz, w środku, w domu, u siebieHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, Oxford 1940, hasło „ἔνδον”, Scaife ATLAS (1.2) przenośnie, o wnętrzu człowieka, jego myślach lub uczuciach: wewnątrz, w głębi, w sercu (1.3) z czasownikiem ruchu, postklasycznie: do środka, do wewnątrz, wewnątrzOlga Tribulato, „ἔνδον, εἴσω (Phryn. Ecl. 99, Antiatt. ε 9)”, w: Olga Tribulato (red.), Digital Encyclopedia of Atticism, 2022, sekcje C–D (1.4) o miejscu w tekście lub księdze: poniżej, dalej
stopień wyższy: ἐνδοτέρω; stopień najwyższy: ἐνδοτάτωLiddell–Scott–Jones, hasło „ἐνδοτέρω”, Comprehensive Lexicon of Greek, Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities
(1.1) ἡ δʼ ἔνδον ἀοιδιάουσʼ ὀπὶ καλῇ → ona zaś śpiewała wewnątrz pięknym głosemHomer, Ὀδύσσεια 5,61, Scaife ATLAS (1.1) ἦ ῥά νύ μοι δεινή τε καὶ αἰδοίη θεὸς ἔνδον → czyż rzeczywiście u mnie straszna i czcigodna bogini jest w domuHomer, Ἰλιάς 18,394, Scaife ATLAS (1.1) ἦ μάλα τις θεὸς ἔνδον → zaiste jakiś bóg jest wewnątrzHomer, Ὀδύσσεια 19,40, Scaife ATLAS (1.2) κραδίη δὲ οἱ ἔνδον ὑλάκτει → serce zaś jego wewnątrz szczekałoHomer, Ὀδύσσεια 20,13, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) Δειλίᾳ γλώσσῃ χαρίζῃ, τἄνδον οὐχ οὕτω φρονῶν → z tchórzostwa językiem schlebiasz, wewnątrz nie tak myślącEurypides, Ὀρέστης 1514, Scaife ATLAS (1.2) σὺ δὲ φρένας ἔνδον ἐγήθεις → ty zaś w głębi umysłu radowałeś sięHomer, Ὀδύσσεια 24,382, Scaife ATLAS (1.3) προελθὼν δὲ οὗτος εἰσάγει τε ἡμᾶς ἔνδον → ten zaś, wyszedłszy, wprowadza nas do środkaDion Chryzostom, Orationes 7,56, cytat nr 9 w Digital Encyclopedia of Atticism (1.3) ὠθεῖται δὲ ἔνδον → jest zaś pchane do środkaElian, Περὶ ζῴων ἰδιότητος 9,61, cytat nr 10 w Digital Encyclopedia of Atticism (1.3) καὶ εἰσβιασάμενοι ἔνδον → i wtargnąwszy do środkaP.Tebt. 1.46.15–20, Kerkeosiris, po 113 r. p.n.e., cytat nr 11 w Digital Encyclopedia of Atticism (1.4) ἔνδον γέγραπται → poniżej napisanoDiogenes Laertios, Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων 5,4, wyd. M. Marcovich, Teubner
(1.1-2) przede wszystkim z czasownikami oznaczającymi stan (1.1-2) także z , w funkcji zbliżonej do przyimkowej: Διὸς ἔνδον → w domu Zeusa rzadko, u Pindara, z , jako wzmocnione ἐν (1.3) z czasownikami ruchu; użycie postklasyczne
οἱ ἔνδον → domownicy, rodzina, służba τὰ ἔνδον → sprawy domowe ἔνδον ὢν αὑτοῦ → panować nad sobą, być opanowanym
od ἐν z przysłówkowym zakończeniem -δονHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 344, CCEL
pierwotnie ἔνδον oznacza położenie lub pozostawanie wewnątrz, w przeciwieństwie do εἴσω, które pierwotnie oznacza ruch do wnętrza; użycie ἔνδον z czasownikami ruchu jest poświadczone dopiero w okresie postklasycznym u Homera ἔνδον może także określać osobę znajdującą się ponownie w domu po podróży lub powrocie