ἄξιος ()
áxios
przymiotnik (1.1) godny, zasługujący na cośHenry George Liddell, Robert Scott, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας, hasło „ἄξιος”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) wart, cenny, wartościowy (1.3) w konstrukcji bezosobowej: warto, należy, wypadaHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 2007, Alpheios
(1.1-3) przymiotnik I i II deklinacji; rodzaj żeński według I deklinacji, rodzaj męski i nijaki według II deklinacji; rodzaj męski ἄξιος, żeński ἀξία, nijaki ἄξιονHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 205, Alpheios; Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 314, AlpheiosLukian, Dialogi zmarłych 9.4, Scaife ATLASAjschylos, Agamemnon 531, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη
(1.1) οὐ εἴη δ᾽ ἂν οὐδὲ τιμῆς ἄξιος φαῦλος ὤν· → Człowiek nikczemny nie byłby nawet godny czci.Arystoteles, Etyka nikomachejska 4.3, 1123b–1124a, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.1) Δήμητερ ἡ θρέψασα τὴν ἐμὴν φρένα, εἶναί με τῶν σῶν ἄξιον μυστηρίων. → Demeter, która wykarmiłaś mój umysł, spraw, abym był godny twoich misteriów.Arystofanes, Żaby 886–888, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.1) εἰ τις καὶ ἄλλος ἀνήρ, καὶ Κῦρος ἄξιός ἐστι θαυμάζεσθαι. → Jeśli jakikolwiek inny mężczyzna zasługuje na podziw, to także Cyrus jest godny podziwu.Ksenofont, Cyropedia 5.1.6, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Ανθολόγιο Αττικής Πεζογραφίας (1.2) Ἐπεὶ μέντοι Τισσαφέρνης, πολλοῦ ἄξιος βασιλεῖ δόξας γεγενῆσθαι ἐν τῷ πρὸς τὸν ἀδελφὸν πολέμῳ… → Skoro jednak Tissafernes został uznany przez króla za bardzo cennego w wojnie przeciw bratu…Ksenofont, Hellenika 3.1.3, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.2) ὑφίσταται Ἀριστέας Χῖος, ὃς πολλαχοῦ πολλοῦ ἄξιος τῇ στρατιᾷ εἰς τὰ τοιαῦτα ἐγένετο. → Zgłosił się Aristeas z Chios, który często okazywał się dla wojska bardzo cenny w takich sprawach.Ksenofont, Anabasis 4.1.28, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.2) οὗτός ἐστιν ὁ τῆς οὐρανίας θεοῦ ἔρως καὶ οὐράνιος καὶ πολλοῦ ἄξιος καὶ πόλει καὶ ἰδιώταις. → To jest Eros niebiańskiej bogini, niebiański i bardzo cenny zarówno dla państwa, jak i dla osób prywatnych.Platon, Uczta 185b–c, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.3) ́Ἄξιον ἀποδέχεσθαι, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, σφόδρα τῶν τοῖς ὅρκοις καὶ ταῖς συνθήκαις διακελευομένων ἐμμένειν… → Należy zdecydowanie pochwalać, Ateńczycy, tych, którzy nawołują do dochowywania przysiąg i układów…Pseudo-Demostenes, Περὶ τῶν πρὸς Ἀλέξανδρον συνθηκῶν 1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.3) τὸ δ᾽ ἡμέτερον οὐ ἄξιον λέγειν, τὸ δαιμόνιον σημεῖον· → o naszym przypadku, o boskim znaku, nie warto wspominać.Platon, Państwo 496c, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.3) ὥστε οὐ ἄξιον ἀπ᾽ ὄψεως, ὦ βουλή, οὔτε φιλεῖν οὔτε μισεῖν οὐδένα. → dlatego nie należy nikogo ani kochać, ani nienawidzić ze względu na wygląd, Rado.Lizjasz, W obronie Mantiteosa 19, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη
(1.1-2) z (1.1) także z bezokolicznikiem; ἄξιος θαυμάζεσθαι → być godnym podziwu (1.2) πολλοῦ ἄξιος → bardzo cenny, mieć dużą wartość (1.3) ἄξιον (ἐστι) + bezokolicznik → warto / należy / wypada…
ἀξία, ἀξιόω, ἀξίως, ἀνάξιοςΚέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Βασικό Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής, rodzina wyrazów związana z „ἄξιος”