ξεῖνος ()
xeînos
rzeczownik, rodzaj męski (1.1) przyjaciel związany wzajemną więzią gościnności; zależnie od perspektywy także gość lub gospodarzHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „ξένος”, z epicką i jońską formą „ξεῖνος”, Logeion, University of Chicago (1.2) obcy, cudzoziemiec, przybysz, nieznajomy (1.3) najemnik, zwłaszcza żołnierz najemny przymiotnik (2.1) obcy, cudzoziemski, zagraniczny
(1.1-3) II deklinacja; lp. ξείνου, lp. ξείνῳ, lp. ξεῖνον, lp. ξεῖνε (2.1) regularny przymiotnik trójkońcówkowy: ξεῖνος, ξείνη, ξεῖνον; rodzaj męski i nijaki według II deklinacji, rodzaj żeński według I deklinacji
(1.1) ἦ ῥά νύ μοι ξεῖνος πατρώϊος ἐσσι παλαιός. → Rzeczywiście, jesteś moim dawnym przyjacielem związanym dziedziczną więzią gościnności.Homer, Ἰλιάς 6.215, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) ξεῖνοι δ᾽ ἀλλήλων πατρώϊοι εὐχόμεθ᾽ εἶναι ἐκ ἀρχῆς. → Twierdzimy zaś, że od początku jesteśmy dla siebie dziedzicznymi przyjaciółmi związanymi więzią gościnności.Homer, Ὀδύσσεια 1.187–188, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) ξεῖνος γάρ μοι ὅδ᾽ ἐστί. → Ten bowiem jest moim gospodarzem.Homer, Ὀδύσσεια 8.208, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) ἄττα, πόθεν τοι ξεῖνος ὅδ᾽ ἵκετο; → Ojcze, skąd do ciebie przybył ten przybysz?Homer, Ὀδύσσεια 16.57, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) πολλοὶ δή ξεῖνοι ταλαπείριοι ἐνθάδ᾽ ἵκοντο. → Wielu już udręczonych przybyszów tu przybyło.Homer, Ὀδύσσεια 19.379, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) Ἥκει ξεῖνος, γένος μὲν Τευκρός, ἔργον δὲ ἀνόσιον ἐν τῇ Ἑλλάδι ἐξεργασμένος. → Przybył cudzoziemiec, z rodu Teukrów, który dopuścił się w Grecji bezbożnego czynu.Herodot, Ἱστορίαι 2.114.2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) Ἀπρίης ἄγων τοὺς ἐπικούρους […] ἐμαχέσαντο μὲν εὖ οἱ ξεῖνοι. → Apries prowadził najemników […] najemnicy walczyli dobrze.Herodot, Ἱστορίαι 2.169.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (2.1) ἔστι δὲ ἐν τῷ τεμένεϊ τοῦ Πρωτέος ἱρὸν τὸ καλέεται ξείνης Ἀφροδίτης. → w okręgu świątynnym Proteusza jest świątynia, która nazywa się świątynią Obcej Afrodyty.Herodot, Ἱστορίαι 2.112.2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (2.1) Αἴσονος γάρ παῖς ἐπιχώριος οὐ ξείναν ἱκάνω γαῖαν ἄλλων. → jako syn Ajzona, tutejszy, nie przybywam do obcej ziemi należącej do innych.Pindar, Πυθιόνικος Δʹ 4.118, Scaife Viewer (2.1) νῦν δ᾽ ἀξείνου πόντου ξείνα δυσχόρτους οἴκους ναίω. → teraz zaś, jako obca, mieszkam w trudnych domostwach niegościnnego morza.Eurypides, Ἰφιγένεια ἡ ἐν Ταύροις 218–219, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
(1.1) ξεῖνος + → być czyimś przyjacielem związanym więzią gościnności, gościem lub gospodarzem
(1.1) ξεῖνος πατρώϊος → dziedziczny przyjaciel związany więzią gościnności
epicka i jońska forma ξένος; forma ξεῖνος występuje również często u Pindara, a poeci tragiczni używają jej także ze względów metrycznych. LSJ zaznacza, że u Homera ξεῖνος nie występuje jako przymiotnik; konstrukcje takie jak ξεῖνε πάτερ oraz ἄνθρωποι ξεῖνοι interpretuje jako użycia rzeczownikowe.