ἠώς ()
ēṓs
rzeczownik, rodzaj żeński; epicki, jońskiHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 9D, Alpheios (1.1) świt, brzask, jutrzenkaRichard John Cunliffe, A Lexicon of the Homeric Dialect, hasło „ἠώς”, Logeion, University of ChicagoHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „ἠώς”, Logeion, University of Chicago (1.2) poranek, ranek; pora poranna rozumiana jako odcinek lub jednostka czasu (1.3) wschód, wschodnia strona świata
(1.1-3) rzeczownik III deklinacji o temacie sigmatycznym, czyli pierwotnie zakończonym na -σ; Cunliffe rekonstruuje temat jako ἀϝοσ-. W języku homeryckim występują zarówno formy nieściągnięte, jak i ściągnięteBenner sample, zestawienie fleksji homeryckiej, Dickinson College CommentariesDavid B. Monro, A Grammar of the Homeric Dialect, rozdział „Contraction, Synizesis, Hyphaeresis”, Dickinson College Commentaries: przypadek forma nieściągnięta forma ściągnięta ἠώς ἠόος ἠοῦς ἠόϊ ἠοῖ ἠόα ἠῶ istnieje również dawna forma miejscownika ἠῶθι.
(1.1) τῶ σε χρὴ πόλεμον μὲν ἅμʼ ἠοῖ παῦσαι Ἀχαιῶν → dlatego trzeba ci o świcie przerwać walkę AchajówHomer, Iliada 7,331, Homer Multitext, Venetus A (1.1) αὐτὸς δʼ ἠπείλησεν, ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφι → on sam zagroził o ukazującym się świcieHomer, Iliada 9,682, Homer Multitext, Venetus A (1.1) κήρυκες δʼ ἐλίγαινον, ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφι → heroldowie zaś wołali o ukazującym się świcieHomer, Iliada 11,685, Homer Multitext, Venetus A (1.2) ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ → dopóki trwał poranek i wzrastał święty dzieńHomer, Iliada 8,66, Homer Multitext, Venetus A (1.2) ἠοῦς δὴ καὶ μᾶλλον ὑπερμενέα Κρονίωνα ὄψεαι → rano zobaczysz jeszcze potężniejszego KronidęHomer, Iliada 8,470–471, Homer Multitext, Venetus A (1.2) παννυχίη μέν ῥʼ ἥ γε καὶ ἠῶ πεῖρε κέλευθον → przez całą noc i poranek torowała sobie drogęHomer, Odyseja 2,434, Scaife ATLAS (1.3) εἴτʼ ἐπὶ δεξίʼ ἴωσι, πρὸς ἠῶ τε ἠέλιόν τε → czy podążają w prawo, ku wschodowi i słońcuHomer, Iliada 12,239, Homer Multitext, Venetus A (1.3) πρὸς ζόφον, αἱ δέ τʼ ἄνευθε πρὸς ἠῶ τʼ ἠέλιόν τε → ku zachodowi, tamte zaś z dala ku wschodowi i słońcuHomer, Odyseja 9,26, Scaife ATLAS (1.3) ἠμέν ὅσοι ναίουσι πρὸς ἠῶ τʼ ἠέλιόν τε → zarówno ci, którzy mieszkają ku wschodowi i słońcuHomer, Odyseja 13,240, Scaife ATLAS
(1.1) ἅμα + : ἅμʼ ἠοῖ → o świcie (1.3) πρός + : πρὸς ἠῶ → ku wschodowi
ἠῶθενHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „ἠῶθεν”, Logeion, University of Chicago
z praindoeuropejskiej rodziny nazw świtu, wywodzonej od rdzenia *h₂us- / *h₂eus- „jarzyć się czerwono, płonąć”; do tej samej rodziny należą m.in. wedyjskie उषस् (uṣás) i łacińskie auroraM. L. West, Indo-European Poetry and Myth, Oxford University Press, 2007, s. 216–217
ἠώς jest postacią epicką i jońską; odpowiednikiem attyckim jest ἕως. Personifikowaną Jutrzenkę, boginię Eos, zapisuje się Ἠώς; stanowi ona odrębne użycie nazwy własnej i powinna być opisana pod hasłem z wielką literą.