συντρίβω () syntríbō
czasownik (1.1) przechodni trzeć, pocierać o siebie; rozcierać, ucierać, mielićHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, 1940, hasło „συντρίβω”, Classical Language Dictionary, Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities.Anatole Bailly, Dictionnaire grec-français, Bailly 2020, hasło „συντρίβω”, Classical Language Dictionary, Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities. (1.2) przechodni rozbijać, tłuc, kruszyć, druzgotać, miażdżyć; o częściach ciała: łamać, gruchotać (1.3) przechodni, przen. druzgotać, niszczyć, łamać, przygniatać psychicznie; pozbawiać siły, odwagi lub nadziei (1.4) nieprzechodni, w stronie medialno-biernej, przen.; o sprawie lub sprzecznych interesach: napotykać przeszkodę, ścierać się, wchodzić w konfliktWilhelm Pape, Griechisch-deutsches Handwörterbuch, wyd. 3, 1914, hasło „συντρίβω”, Classical Language Dictionary, Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities.
(1.1-4) I koniugacja; czasownik o temacie zakończonym na spółgłoskę wargową β; przed przyrostkiem -σ- zachodzi regularne β + σ → ψ, stąd m.in. συντρίψω, συνέτριψαHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 537, 545, Alpheios.
(1.1) αὐτοὶ δὲ τὰ πυρεῖα συντρίψαντες καὶ ἀνακαύσαντες → oni zaś, potarłszy o siebie drewienka do rozniecania ognia i rozpaliwszy je…Lukian, Ἀληθῶν Διηγημάτων 1,32, tekst grecki według Lucian, t. I, wyd. Austin Morris Harmon, 1913, Lyceum. (1.1) οὕτω γὰρ ἐστι σκληρὰ ὥστε συντριβομένων ὥσπερ ἐκ λίθων ἐκλάμπειν πῦρ → są bowiem tak twarde, że przy pocieraniu o siebie jak kamienie wydobywa się ogień.Arystoteles, Περὶ τὰ ζῷα ἱστορίαι 2,7, 516b9–11, wyd. Immanuel Bekker, Aristotelis Opera, 1837, A Digital Corpus for Graeco-Arabic Studies. (1.1) ἄνευ δὲ φαρμάκων συντριβέντων καὶ συμφθαρέντων ἀλλήλοις οὐδὲν ἦν οἷος τε τοιαύτην διάθεσιν λαβεῖν καὶ ὄψιν → bez roztarcia barwników i zmieszania ich ze sobą nie było możliwe uzyskać takiego układu i wyglądu.Plutarch, Περὶ τῶν ἐκλελοιπότων χρηστηρίων 436b, wyd. Gregorios N. Vernardakēs, Plutarchi Chaeronensis Moralia, t. III, Leipzig: Teubner, 1891, Lyceum. (1.2) οὐ ἄν συντρίψασα ἡμῖν τὴν χύτρα ἐκχέαι τὸ ἔτνος → nie rozbiłaby nam garnka i nie wylałaby potrawy.Platon, Ἵππίας μείζων 290e, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.2) ἀλεκτορίδι δ᾽ ὑποτιθέασιν αὐτῶν τὰ ᾠὰ […] διὰ τὸ τὸν ἄρρενα […] ἐπιπετόμενον συντρίβειν → ich jaja podkładają kurze […] ponieważ samiec, rzucając się na samicę, rozbija je.Arystoteles, Περὶ τὰ ζῷα ἱστορίαι 6,9, 613b26–28, wyd. Immanuel Bekker, Aristotelis Opera, 1837, A Digital Corpus for Graeco-Arabic Studies. (1.2) ἔπεσεν ἀπὸ τοῦ δίφρου ὀπισθίως […] καὶ συνετρίβη ὁ νῶτος αὐτοῦ καὶ ἀπέθανεν → spadł z siedzenia do tyłu […] i jego grzbiet został złamany, a on umarł.Septuaginta, 1 Bas 4,18, The Septuagint: LXX, Greek Orthodox Archdiocese of America. (1.3) ὁ δὲ θεός τῆς εἰρήνης συντρίψει τὸν Σατανᾶν ὑπὸ τοὺς πόδας ὑμῶν ἐν τάχει → Bóg zaś pokoju wkrótce zmiażdży Szatana pod waszymi stopami.Πρὸς Ῥωμαίους 16,20, The Online Greek Bible. (1.3) ὁ ἰώμενος τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν καὶ δεσμεύων τὰ συντρίμματα αὐτῶν → ten, który leczy złamanych na sercu i opatruje ich rany.Septuaginta, Ps 146,3, The Septuagint: LXX, Greek Orthodox Archdiocese of America. (1.3) ἐν τοῖς προφήταις συνετρίβη ἡ καρδία μου, ἐν ἐμοὶ ἐσαλεύθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου → z powodu proroków moje serce zostało złamane, we mnie zadrżały wszystkie moje kości.Septuaginta, Jr 23,9, Μυριόβιβλος. (1.4) ἀλλὰ ποῦ συντρίβεται τὸ πρᾶγμα καὶ ποῦ δυσχεραίνεται; → lecz gdzie właściwie pojawia się konflikt w tej sprawie i gdzie powstaje trudność?Demostenes, Κατὰ Φιλίππου δ΄ 10,44, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
(1.1-3) συντρίβω + B. → trzeć, rozcierać, rozbijać, miażdżyć lub druzgotać kogoś / coś (1.2) συντρίβω + B. osoby + D. części ciała → rozbić, zranić kogoś w określoną część ciała
(1.1) συντρίβειν τὰ πυρεῖα → trzeć o siebie drewienka do rozniecania ognia (1.2) συντρίβειν τὰ ᾠά → rozbijać jaja (1.3) συντρίβειν τὴν καρδίαν → łamać serce
τρίβω, σύντριμμα, συντριμμός, σύντριψις
od σύν + τρίβω
starsza forma attycka: ξυντρίβω