συνίημι () syníēmi
czasownik (1.1) przechodni łączyć, zestawiać ze sobą; zwłaszcza stawiać / zestawiać kogoś przeciwko komuś do walkiHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, 1940, hasło „συνίημι”, Scaife ATLAS, Tufts University.Anatole Bailly, Dictionnaire grec-français, Bailly 2020, hasło „συνίημι”, Bailly.app. (1.2) przechodni lub używany absolutnie słyszeć, dosłyszeć; słuchać, zważać na kogoś lub coś (1.3) przechodni lub używany absolutnie, przen. rozumieć, pojmować, dostrzegać, zdawać sobie sprawę z czegoś (1.4) nieprzechodni, w stronie medialnej dochodzić do porozumienia, zgadzać się, uzgadniać coś między sobą
(1.1-4) czasownik nieregularny należący do koniugacji na -μι, odmieniający się według typu ἵημιThomas Dwight Goodell, A School Grammar of Attic Greek, §§ 371–376, „The Μι-Conjugation: Δίδωμι, Τίθημι, Ἵημι”, Dickinson College Commentaries. formy podstawowe: συνίημι, συνήσω, συνῆκα, συνεῖκα, συνεῖμαι, συνείθηνThomas Van Nortwick, Rob Hardy, Homer: Odyssey, 1.230–279, Dickinson College Commentaries. poświadczony jest także aoristus II σύνην
(1.1) τίς τ᾽ ἄρ σφωε θεῶν ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι; → Który zaś z bogów zetknął ich ze sobą w sporze, aby walczyli?Homer, Ἰλιάς 1,8, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.1) οὕς τε Κρονίων θυμοβόρου ἔριδος μένεϊ ξυνέηκε μάχεσθαι → których Kronion w gwałtowności niszczącego serce sporu zestawił ze sobą do walki.Homer, Ἰλιάς 7,210, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.2) εἰ δ᾽ ἄγε νῦν ξυνίει καὶ ἐμῶν ἐμπάζεο μύθων → a więc teraz słuchaj i zważaj na moje słowa.Homer, Ὀδύσσεια 1,271, wyd. Thomas Van Nortwick, Rob Hardy, Dickinson College Commentaries. (1.2) ξεῖνε, σὺ δ᾽ ὦκα ἐμέθεν ξυνίει ἔπος → Cudzoziemcze, ty zaś szybko wysłuchaj mego słowa.Homer, Ὀδύσσεια 6,289, wyd. Thomas Van Nortwick, Rob Hardy, Dickinson College Commentaries. (1.2) Ὣς φάθ᾽, ὁ δὲ ξυνέηκε → tak powiedział, on zaś posłuchał.Homer, Ἰλιάς 15,442, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.3) ξυνίημ᾽ ὅτι βούλει τὸν χιτωνίσκον λαβεῖν → Rozumiem, że chcesz wziąć tunikę.Arystofanes, Ὄρνιθες 946, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.3) Περίανδρος δὲ συνεὶς τὸ ποιηθὲν → Periander, zrozumiawszy to, co zostało zrobione…Herodot, Ἱστορίαι 5,92η,1, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.3) καὶ αὐτοὶ οὐδὲν τούτων συνῆκαν → i oni nic z tego nie zrozumieli.Κατὰ Λουκᾶν 18,34, The Online Greek Bible. (1.4) ἀλλ᾽ ἕπε᾽, ὄφρ᾽ ἐπὶ νηυσὶ συνώμεθα ποντοπόροισιν ἀμφὶ γάμῳ → lecz chodź, aby przy okrętach żeglujących po morzu doszliśmy do porozumienia w sprawie małżeństwa.Homer, Ἰλιάς 13,381–382, Scaife Viewer, Perseus Digital Library.
(1.1) συνίημι + B. osoby + μάχεσθαι → zestawiać kogoś ze sobą do walki (1.2) συνίημι + B. rzeczy → słyszeć, słuchać lub zważać na coś (1.2) συνίημι + D. osoby → słuchać / wysłuchiwać kogoś (1.2) συνίημι + D. rzeczy → słuchać / zważać na coś; konstrukcja rzadsza (1.3) συνίημι + B. → rozumieć, pojmować coś (1.3) συνίημι + ὅτι + zdanie → rozumieć, że… (1.3) συνίημι + imiesłów → zdawać sobie sprawę, że…; spostrzegać, że… (1.4) συνίημι w stronie medialnej + ἀμφί + C. → dochodzić do porozumienia w sprawie czegoś
(1.1) ξυνέηκε μάχεσθαι → zestawiać ze sobą do walki (1.2) ξυνίει ἔπος → słuchać / zważać na słowo (1.3) ξυνίημ᾽ ὅτι… → rozumieć, że… (1.4) συνώμεθα ἀμφὶ γάμῳ → dochodzić do porozumienia w sprawie małżeństwa
ἵημι, σύνεσις, συνετός, ἀσύνετος
od σύν + ἵημι
jońska i starsza attycka postać: ξυνίημι u Homera przeważają formy z nagłosowym ξυν-, między innymi ξυνίει, ξυνέηκε, ξύνες i ξύνετο; forma συνώμεθα w Iliadzie 13,381 zachowuje συν-.