Аляксандр Сулькевіч (cапраўднае імя: Іскандэр Мірза Дузман Бег Сулькевіч або , 8 снежня 1867 года, Скерсаболы Татарскія, кальварыйскі павет - 18 верасня 1916 года, Сітовічы) — палітык-сацыяліст татарскага паходжання, кавалер ордэна Virtuti Militari.
= Біяграфія Нарадзіўся ў татарскай княжаскай (мірзаў і бегаў) сям’і , сын Мацея Сулькевіча, сына Юзэфа, і Разаліі Аляксандраўны княжны Крычынскай. Ён быў прапраўнукам Юзэфа Беляка, генерала Касцюшкі, а так сама Мустафы Ахматовіча. Як татарскі арыстакрат і мусульманін, у дзяцінстве вучыўся ў турэцкай школе ў Канстанцінопалі. Тут ён сутыкнуўся з польскай эміграцыяй. Пасля смерці бацькі (які памёр каля 1877 года) у 1880 годзе вярнуўся з сям’ёй у Сувалкі, а затым у Сейны, дзе працягнуў адукацыю. У Вільні ён звязаўся з сацыялістычнымі коламі. Ён стаў актыўным членам польскай партыі эсэраў-рэвалюцыянераў «Пралетарыят» (так званы Другі пралетарыят). Яго браты
У лістападзе 1892 года ўдзельнічаў у «Парыжскім з’ездзе» і стварэнні Замежнай асацыяцыі польскіх сацыялістаў. Затым ён адправіўся дадому, дзе ўдзельнічаў у стварэнні Віленскіх груп ППС. На мяжы чэрвеня і ліпеня 1893 года разам са Станіславам Вайцяхоўскім, Юзафам Пілсудскім, Стэфанам Беляком і Людвікам Зайкоўскім ён удзельнічаў у сустрэчы ў лесе каля Вільні, якая пазней была прызнана Першым з’ездам Польскай сацыялістычнай партыі.
У 1890 годзе ён стаў пісарам у падатковай інспекцыі ў Сувалках, а затым у мытных інспекцыях ва Уладыславове, Вежбалове і Кібартах. Праца і сувязі на расейска-прускім памежжы зрабіла яго адным з галоўных арганізатараў перадачы «папераў» ППС з Жэневы і Лондана ў Польшчу і Літву. Ён працягваў сваю дзейнасць на працягу многіх гадоў, бо ніхто не падазраваў мусульманіна-князя ў незалежніцкай дзейнасці. З 1895 па 1897 год, а затым з 1899 па 1902 год быў членам Цэнтральнага рабочага камітэта ППС.
У 1900 годзе па закліку партыі ён пакінуў працу дзяржаўнага служачага і пераехаў у Лодзь, каб заснаваць друкарню «Работнік». Сам ён пазбег арышту падчас разгрому друкарні (калі быў арыштаваны Юзаф Пілсудскі). Ён быў адным з суарганізатараў уцёкаў Юзафа Пілсудскага з бальніцы Святога Мікалая Цудатворца ў Санкт-Пецярбургу 14 мая 1901 года.
У 1903 годзе Аляксандр распачаў сваю дзейнасць у Цэнтральным Камітэце Працоўных Польскай сацыялістычнай партыі (ППС) у Кіеве. Яго злавіла паліцыя, але дзякуючы выдатным рэкамендацыям з былых месцаў працы праз некалькі месяцаў пад арыштам яго вызвалілі пад заклад. Падчас расколу ў ППС ён стаў членам Рэвалюцыйнай фракцыі ППС, а ў 1908 годзе зноў далучыўся да Цэнтральнага камітэта Працоўных.
Пасля пачатку Першай сусветнай вайны ён добраахвотна ўступіў у Польскія легіёны .
Пасля стварэння Польскай нацыянальнай арганізацыі стаў камісарам у Велюнскім павеце, а затым у Лодскім павеце . Ён дабраўся да роднай Сувальшчыны, а затым у Варшаву, дзе змяніў на пасадзе Тадэвуша Жулінскага . Ён падарожнічаў за мяжу, у тым ліку праз Берлін, Капенгаген і Швецыю да Кіева. Вярнуўся ў Галіцыю, адкуль Юзаф Пілсудскі накіраваў яго ў акупаваную немцамі Варшаву. Там ён актыўна ўдзельнічаў у структурах Польскай вайсковай арганізацыі і Польскай сацыялістычнай партыі. Арыштаваны немцамі ў лістападзе 1915 года; вызвалены, ён адправіўся пад аўстрыйскую акупацыю дзеля ўдзелу ў баях Польскіх легіёнаў.
Пасля таго, як яму двойчы адмовілі з-за ўзросту (49 гадоў), у маі 1916 года ён стаў інтэндантам, а затым перайшоў на страявую службу сяржантам 4-й роты (камандзір Вацлаў Стахевіч) 1-га батальёна 5-га пяхотнага палка легіёнаў. 18 верасня 1916 года падчас бітвы пад Сітовічамі (на рацэ Стаход), бягучы на дапамогу параненаму харужаму Адаму Коцу, яго смяротна параніла.
8 лістапада 1935 года яго цела было перавезена ў Варшаву і пахавана на Павонзкіх вайсковых могілках у магіле паміж секцыямі C18 і C20.
Пасмяротна ўзнагароджаны ваенным ордэнам «Virtuti Militari» V ступені (17 мая 1922 г.) і Крыжам Незалежнасці з мячамі .
Ушанаванне памяці Яго біяграфію апісаў Караль Казмінскі ў кнізе «Камяні для вала», апублікаванай у 1937 годзе.
Крыніцы
Спасылкі
Бібліяграфія
Krzesławski J., Aleksander Sulkiewicz, w: "Kronika Ruchu Rewolucyjnego w Polsce" Nr 3(11) lipiec – wrzesień 1937 r. Krzesławski J., Ze wspomnień o Aleksandrze Sulkiewiczu (tow. Michale), w: "Kronika Ruchu Rewolucyjnego w Polsce" Nr 4 październik – grudzień 1935 r. Andrzej Matusiewicz, Mistrz konspiracji, w: Biografie suwalskie, część II (redakcja Małgorzata Pawłowska), Regionalna Pracownia Krajoznawcza i Oddział PTTK "Jaćwież" w Suwałkach, Suwałki 1993, s. 81-83 (z wizerunkiem) Niezłomny Żołnierz o niepodległość Polski, Panteon Polski, Nr 11 (15), Lwów 1 czerwca 1925, s. 13-1
Знешнія спасылкі
Jan Cynarski (Krzesławski), O Aleksandrze Sulkiewiczu, [1935,1937] M. G.-K., [kalendarium] Urodził się Aleksander Sulkiewicz
Катэгорыя:Памерлі ў 1916 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1867 годзе Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых Павонзках Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі Катэгорыя:Татары Катэгорыя:Сацыялісты Катэгорыя:Рэвалюцыянеры