Przełom roku 1990: przyznanie się władz ZSRR do odpowiedzialności za zbrodnię Dopiero upadek komunizmu w Polsce i polityka „pierestrojki” (przebudowy) w Związku Radzieckim umożliwiły oficjalne ujawnienie prawdy o Katyniu. Przełom nastąpił 13 kwietnia 1990 roku, w 47. rocznicę odkrycia grobów przez Niemców.

Komunikat agencji TASS Tego dnia radziecka agencja prasowa TASS opublikowała oficjalny komunikat władz ZSRR, w którym po raz pierwszy przyznano, że zbrodnia katyńska była dziełem NKWD. W oświadczeniu wskazano imiennie winnych: ludowego komisarza spraw wewnętrznych Ławrentija Berię i jego zastępcę Wsiewołoda Mierkułowa. Równocześnie prezydent ZSRR Michaił Gorbaczow przekazał prezydentowi RP Wojciechowi Jaruzelskiemu kopie dokumentów archiwalnych (tzw. teczki), zawierające m.in. listy wywozowe z obozów w Kozielsku i Ostaszkowie.

Znaczenie polityczne i prawne Akt ten zakończył pół wieku oficjalnego kłamstwa. Przyznanie się do winy otworzyło drogę do prowadzenia śledztw prokuratorskich w Polsce i Rosji oraz umożliwiło rozpoczęcie prac ekshumacyjnych w Charkowie i Miednoje. W 1992 roku prezydent Rosji Borys Jelcyn przekazał stronie polskiej najważniejszy dowód – kopię decyzji Biura Politycznego z 5 marca 1940 roku, co ostatecznie potwierdziło, że zbrodnia była zaplanowaną akcją państwową Związku Radzieckiego.