εἰς ()
eisALA-LC Romanization Tables: Ancient Greek, Library of Congress — ε → e, ι → i, σ → s; przydech słaby nie jest zaznaczany w transliteracji.
zapis w międzynarodowym alfabecie fonetycznym (IPA): attycka (V–IV w. p.n.e.; rekonstrukcja): Evert van Emde Boas, Albert Rijksbaron, Luuk Huitink, Mathieu de Bakker, The Cambridge Grammar of Classical Greek, Cambridge University Press 2019, §§ 1.21–1.22 — wymowa ει jako długiego [eː] w grece klasycznej. późna koine (ok. IV w. n.e.; rekonstrukcja przybliżona): Geoffrey Horrocks, Greek: A History of the Language and Its Speakers, wyd. 2, Wiley-Blackwell 2010, rozdz. 6 — przejście ει do [i] oraz zanik opozycji iloczasowej.
przyimek (1.1) z biernikiem, wyraża ruch, wejście, kierunek lub przestrzenny punkt docelowy: do, ku, w, naHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek–English Lexicon, hasło „εἰς”, w serwisie LSJ.gr. (1.2) z biernikiem, wyraża punkt, okres lub granicę czasu: do, aż do, na, przez, w (1.3) z biernikiem, wyraża miarę, liczbę, zasięg lub granicę: do, aż do, po (1.4) z biernikiem, wyraża stosunek, odniesienie lub skierowanie czynności ku osobie albo rzeczy: do, wobec, względem, w, co do (1.5) z biernikiem, wyraża cel, przeznaczenie, skutek lub stan końcowy: dla, w celu, ku, na, w
nieodmienny
(1.1) Κατέβην χθὲς εἰς Πειραιᾶ. → Wczoraj zszedłem do Pireusu.Platon, Państwo 327a, tekst grecki w serwisie Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.1) οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλεία τοῦ θεοῦ. → Nie może wejść do królestwa Boga.Ewangelia Jana 3,5, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.1) πάλιν ἀνέβην εἰς Ἱεροσόλυμα. → Ponownie wyruszyłem do Jerozolimy.List do Galatów 2,1, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.2) ὁ δὲ Κοιρατάδας συντίθεται αὐτοῖς εἰς τὴν ὑστεραίαν παρέσεσθαι. → Kojratadas uzgodnił z nimi, że przybędzie następnego dnia.Ksenofont, Anabaza 7.1.35, tekst grecki w Scaife Viewer, Perseus Digital Library. (1.2) ἐάν τις φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα. → Jeżeli ktoś spożyje ten chleb, będzie żył na wieki.Ewangelia Jana 6,51, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.2) ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά. → Masz wiele dóbr odłożonych na wiele lat.Ewangelia Łukasza 12,19, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.3) λείπετ’ ἄρ’ τὰ πρῶτα καὶ ἐς δίσκουρα λέλειπτο. → Początkowo pozostawał w tyle na odległość rzutu dyskiem.Homer, Iliada 23.523, tekst grecki w Scaife Viewer, Perseus Digital Library. (1.3) μηνὸς μὲν τροφὴν […] ἐς δραχμὴν ἑκάστῳ διέδωκε. → Wypłacił każdemu miesięczny żołd w wysokości jednej drachmy.Tukidydes, Wojna peloponeska 8.29, tekst grecki w Scaife Viewer, Perseus Digital Library. (1.3) παρηγγύησεν ὁ Κῦρος […] εἰς δύο ἄγοντας τὴν χιλιοστύν παρεῖναι πρός αὐτόν. → Cyrus rozkazał, aby tysiącosobowy oddział przybył do niego, maszerując po dwóch.Ksenofont, Wychowanie Cyrusa 7.5.17, tekst grecki w Scaife Viewer, Perseus Digital Library. (1.4) ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται. → aby każdy, kto wierzy w niego, nie zginął.Ewangelia Jana 3,16, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.4) ποσάκις ἁμαρτήσει εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου; → Ile razy mój brat zgrzeszy przeciwko mnie?Ewangelia Mateusza 18,21, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.4) συνίστησιν δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἀγάπην εἰς ἡμᾶς ὁ θεός. → Bóg okazuje swoją miłość względem nas.List do Rzymian 5,8, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.5) Οἴδαμεν δὲ ὅτι τοῖς ἀγαπῶσιν τὸν θεὸν πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν. → Wiemy zaś, że tym, którzy miłują Boga, wszystko współdziała ku dobru.List do Rzymian 8,28, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.5) ἀποβήσεται ὑμῖν εἰς μαρτύριον. → Posłuży wam to na świadectwo.Ewangelia Łukasza 21,13, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.5) τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. → Czyńcie to na moją pamiątkę.Pierwszy List do Koryntian 11,24, tekst grecki według Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Deutsche Bibelgesellschaft.
(1.1-5) εἰς + ; przyimek łączy się wyłącznie z biernikiem.
(1.1) ἐκ
εἰσάγω, εἰσέρχομαι εἴσοδος εἴσω, ἔσω por. ἐν
(1.1) ἐς κόρακας → do diabła; precz (1.2) εἰς τέλος → do końca; ostatecznie (1.5) εἰς ἀγαθόν → ku dobremu, dla dobraHomer, Iliada 9.102, tekst grecki w Scaife Viewer; por. także List do Rzymian 8,28.
ze starszej postaci , poświadczonej w dialektach doryckich; z pragr. *en-s, ostatecznie z praindoeuropejskiego *h₁én „w”; por. Robert S.P. Beekes, Etymological Dictionary of Greek, Leiden–Boston: Brill 2010, hasło „εἰς”, s. 394. Dawna postać ἐνς rozwinęła się w εἰς oraz ἐς. Słowniki etymologiczne dopuszczają również możliwość, że opozycja εἰς : ἐν została częściowo ukształtowana na wzór pary ἐξ : ἐκ; jest to jednak hipoteza, a nie rozstrzygnięty fakt. Wariant ἐς jest częsty u Homera, Herodota, w poezji jońskiej i we wczesnych inskrypcjach. Forma εἰς stała się natomiast zwykłą postacią w prozie attyckiej, zwłaszcza od IV w. p.n.e. W nowogreckim starożytny wyraz przetrwał jako uczone εις, używane przede wszystkim w utrwalonych wyrażeniach. Jego codziennym kontynuantem jest przyimek σε; z połączenia z rodzajnikiem powstały formy στον, στην, στο, στους, στις i στα.Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, hasło „εις” oraz hasło „σε”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
εἰς jest proklityką, dlatego w zwykłym zapisie nie ma własnego akcentu.Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 179–183 — wykaz proklityk, w tym ἐν, εἰς i ἐκ/ἐξ. W późniejszej grece εἰς bywa używane również przy czasownikach oznaczających pozostawanie w miejscu, częściowo w funkcji wcześniejszego ἐν „w, na”. Rekonstrukcje wymowy przedstawiają dwa wybrane etapy historii języka. Zmiana [eː] w [i] zachodziła stopniowo i mogła przebiegać w różnym tempie w poszczególnych regionach świata greckojęzycznego.