εἰ ()
eiGreek (Ancient and Modern). ALA-LC Romanization Tables, Library of Congress.
attycka (V–IV w. p.n.e.; rekonstrukcja): Evert van Emde Boas, Albert Rijksbaron, Luuk Huitink, Mathieu de Bakker, The Cambridge Grammar of Classical Greek, Cambridge University Press 2019, s. 4–9.
spójnik (1.1) wprowadza zdanie warunkowe, a w połączeniach takich jak εἰ καί również przyzwalające: jeśli, jeżeli, gdyby; choć, chociaż, nawet jeśliHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek–English Lexicon, hasło „εἰ”.Thomas Dwight Goodell, A School Grammar of Attic Greek, §§ 646–656 „ΕΙ Clauses”, Dickinson College Commentaries. (1.2) wprowadza życzenie: oby, gdyby tylko (1.3) wprowadza pytanie zależne rozstrzygnięcia: czyHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 2671–2680 „Indirect Questions”. (1.4) po wyrażeniach zdziwienia, oburzenia lub innej emocji wprowadza zdanie wskazujące jej przyczynę: żeHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 2247.
(1.1) ἄψ ἀπονοστήσειν, εἴ κεν θάνατόν γε φύγοιμεν → wrócić do domu, jeśli tylko unikniemy śmierci.Homer, Iliada 1.60, tekst grecki w Scaife Viewer. (1.1) καὶ τοῦτό γέ μοι δοκεῖ καλὸν εἶναι, εἴ τις οἷός τ’ εἴη παιδεύειν ἀνθρώπους → I to wydaje mi piękne, jeśli ktoś byłby zdolny kształcić ludzi.Platon, Obrona Sokratesa 19e, tekst grecki w Scaife Viewer. (1.1) ἀλλ’ εἰ καὶ ὁ ἔξω ἡμῶν ἄνθρωπος διαφθείρεται, ἀλλ’ ὁ ἔσω ἡμῶν ἀνακαινοῦται ἡμέρᾳ καὶ ἡμέρᾳ → Lecz choć nasz zewnętrzny człowiek niszczeje, to nasz wewnętrzny odnawia się z dnia na dzień.Drugi List do Koryntian 4,16, tekst grecki w Online Greek Bible. (1.2) ἀλλ’ εἴ τις καὶ τούσδε μετοιχόμενος καλέσειεν → Lecz oby ktoś poszedł i przywołał także tych.Homer, Iliada 10.111, tekst grecki w Scaife Viewer. (1.2) εἰ γὰρ Ἀθήνη δοίη κάρτος ἐμοί, βελέων δ’ ἀπερύκοι ἐρωήν → oby Atena dała mi siłę i powstrzymała napór pocisków.Homer, Iliada 17.561–562, tekst grecki w Scaife Viewer. (1.2) Εἰ γὰρ γένοιτο → oby się zdarzyło.Ksenofont, Wychowanie Cyrusa 6.1.38, tekst grecki w Scaife Viewer. (1.3) ἐρωτῶντες εἰ λῃσταί εἰσιν → pytając, czy są piratami.Tukidydes, Wojna peloponeska 1.5.2, tekst grecki w Scaife Viewer. (1.3) εἰ μὲν δὴ δίκαια ποιήσω οὐ οἶδα → nie wiem, czy postąpię słusznie.Ksenofont, Anabaza 1.3.5, tekst grecki w Scaife Viewer. (1.3) καθ’ ἡμέραν ἀνακρίνοντες τὰς γραφὰς εἰ ἔχοι ταῦτα οὕτως → codziennie badając Pisma, czy te rzeczy tak się mają.Dzieje Apostolskie 17,11, tekst grecki w Online Greek Bible. (1.4) Θαυμάζω δ’ ἔγωγε εἰ μηδεὶς ὑμῶν μήτ’ ἐνθυμεῖται μήτ’ ὀργίζεται → Ja zaś przynajmniej dziwię się, że nikt z was ani nie zastanawia się, ani nie oburza się.Demostenes, Pierwsza mowa olintyjska 43, tekst grecki w Scaife Viewer. (1.4) καὶ ὡς ἀληθῶς ἀγανακτῶ εἰ οὑτωσὶ ἃ νοῶ μὴ οἷός τ’ εἰμὶ εἰπεῖν → I naprawdę irytuję się, że nie potrafię tak wyrazić to, co mam na myśli.Platon, Laches 194a, tekst grecki w Scaife Viewer. (1.4) δεινὸν ποιούμενοι πρότερον εἰ τοὺς ἐπιβουλεύοντας σφῶν τῷ πλήθει μὴ εἴσονται → uważając wcześniej za straszne to, że nie wykryją tych, którzy knują przeciwko ich demokracji.Tukidydes, Wojna peloponeska 6.60.4, tekst grecki w Scaife Viewer.
(1.1) wprowadza protazę okresu warunkowego; może łączyć się z trybem oznajmującym albo życzącym. Połączenie εἰ + ἄν daje ἐάν, występujące także w postaciach ἤν i ἄν, z trybem łączącym. (1.1) typowym przeczeniem w zdaniu warunkowym jest μή; konstrukcje przyzwalające tworzą między innymi εἰ καί i καὶ εἰ. (1.2) w życzeniach występuje często w konstrukcji εἰ γάρ, zwykle z trybem życzącym, a w życzeniach niemożliwych do spełnienia także z czasem przeszłym trybu oznajmującego. (1.3) występuje po czasownikach i wyrażeniach oznaczających pytanie, badanie, wiedzę, niewiedzę lub wątpliwość; po czasie historycznym może łączyć się z trybem życzącym mowy zależnej. (1.4) występuje najczęściej z trybem oznajmującym po wyrażeniach zdziwienia, oburzenia i innych emocji; fakt wywołujący emocję zostaje przedstawiony jako założenie.
ἐάν, εἴτε, εἴπερ, εἴθε
pochodzenie niepewne; prawdopodobnie z praindoeuropejskiej formy miejscownika zaimkowego *(h₁)eyRobert S.P. Beekes, Lucien van Beek, Etymological Dictionary of Greek, Brill 2010, hasło „εἰ”, s. 379.
εἰ jest proklityką i zwykle nie ma własnego akcentu. Gdy nie następuje po nim wyraz tworzący z nim całość akcentową albo gdy stoi przed enklityką, przyjmuje akcent ostry jako εἴ, np. εἴ τις.Thomas Dwight Goodell, A School Grammar of Attic Greek, §§ 17–21 „Proclitics and Enclitics”, Dickinson College Commentaries.