ἤ ()
ḗ
spójnik (1.1) albo, lub; w pytaniach alternatywnych czy, czy teżHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „ἤ” (A), Scaife ATLAS.Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 2856–2863, Alpheios. (1.2) niż wykrzyknik (2.1) ej, hej — okrzyk dezaprobaty lub napomnieniaHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „ἤ” (B), Scaife ATLAS. (2.2) hej, ej — w celu zwrócenia czyjejś uwagi
(1.1) οὗτοι μὲν οὖν, ὥσπερ ἐγὼ λέγω, ἤ τι ἢ οὐδὲν ἀληθὲς εἰρήκασιν.Platon, Ἀπολογία Σωκράτους 17b. → Oni zatem, jak ja mówię, powiedzieli albo coś prawdziwego, albo nic. (1.1) αὐτός, ὦ, Φαίδων, παρεγένου Σωκράτει ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ᾗ τὸ φάρμακον ἔπιεν ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ, ἢ ἄλλου του ἤκουσας;Platon, Φαίδων 57a. → Sam, Fedonie, byłeś przy Sokratesie owego dnia, w którym wypił truciznę w więzieniu, czy słyszałeś o tym od kogoś innego? (1.1) πότερον δὲ, ὦ, Ἄνυτε, ἠδίκηκέ τίς σε τῶν σοφιστῶν, ἢ τί οὕτω αὐτοῖς χαλεπὸς εἶ;Platon, Μένων 92b. → Czy zatem, Anytosie, któryś z sofistów wyrządził ci krzywdę, czy też dlaczego jesteś wobec nich tak nieprzychylny? (1.2) πέπεισμαι σὲ μᾶλλον ἀποθανεῖν ἄν ἑλέσθαι ἢ ζῆν ὥσπερ ἐγώ.Ksenofont, Ἀπομνημονεύματα 1.6.4, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Jestem przekonany, że wolałbyś raczej umrzeć niż żyć tak jak ja. (1.2) Ὅτι δὲ καὶ ἧττον αἰσχρὰ ἀκρασία ἡ τοῦ θυμοῦ ἢ ἡ τῶν ἐπιθυμιῶν, θεωρήσωμεν.Arystoteles, Ἠθικὰ Νικομάχεια 7.6, 1149a, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Rozważmy zaś, że nieopanowanie gniewu jest mniej haniebne niż nieopanowanie pożądań. (1.2) Αἴγυπτον πᾶσαν πολλὸν δουλοτέρην ποιήσας ἢ ἐπὶ Δαρείου ἦν.Herodot, Ἱστορίαι 7.7.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → uczyniwszy cały Egipt znacznie bardziej zniewolonym niż był za Dariusza. (2.1) Ἤ ἤ, σιώπα. Μηδὲν εἴπῃς νήπιον.Arystofanes, Νεφέλαι 105. → Ej, ej! Milcz. Nie mów nic głupiego. (2.1) ἢ ἢ τί δρᾶις, ὦ Διὸς παῖ;Eurypides, Ἡρακλῆς Μαινόμενος 906, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Ej, ej! co robisz, synu Zeusa? (2.2) ποῦ Ξανθίας; ἤ, Ξανθία.Arystofanes, Βάτραχοι 271, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Gdzie Ksantias? Hej, Ksantiasie!
(1.1) łączy równorzędne człony alternatywy; ἤ … ἤ → „albo … albo, bądź … bądź”; w pytaniach alternatywnych ἤ → „czy, czy też” (1.2) po stopniu wyższym oraz wyrazach wyrażających różnicę, odmienność lub wybór → „niż”
(1.1) ἤ … ἤ → albo … albo, bądź … bądź (1.1) ἤτοι … ἤ → albo … albo, bądź … bądź (1.2) μᾶλλον ἤ → raczej niż
(1.1) ἠέ → „epicka forma ἤ” (1.1) między kolejnymi rosnącymi liczebnikami ἤ może wyrażać zakres, np. ἕξ ἢ ἑπτά → „sześć do siedem” (1.1) ἤ może także wprowadzać następstwo niezrealizowania wcześniejszej czynności → „albo inaczej, w przeciwnym razie” (1.1) w pytaniu ἤ może wprowadzać doprecyzowanie lub poprawienie poprzedniego pytania → „a raczej, czy raczej”