ἄριστος ()
áristos
przymiotnik, stopień najwyższy (1.1) najlepszy, najdoskonalszy, najznakomitszyHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „ἄριστος”, Scaife ATLAS (1.2) o człowieku ze względu na urodzenie lub pozycję: najszlachetniejszy, najznamienitszy, najwyższy rangą; rzeczownikowo οἱ ἄριστοι → najlepsi, najznamienitsi, możni, elita (1.3) o człowieku ze względu na zdolność, sprawność lub dzielność: najdzielniejszy, najodważniejszy, najsprawniejszy, najbieglejszyHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, część „Comparison of Adjectives”, Alpheios (1.4) o człowieku pod względem moralnym: najlepszy, najcnotliwszy, najszlachetniejszy
(1.1-4) przymiotnik trójkońcówkowy: ἄριστος, ἀρίστη, ἄριστον; rodzaj męski i nijaki według II deklinacji, rodzaj żeński według I deklinacji; jeden z supletywnych stopni najwyższych od ἀγαθός, w szeregu ἀγαθός – ἀμείνων – ἄριστοςDickinson College Commentaries, Greek Core Vocabulary, hasła „ἀγαθός”, „ἀμείνων” i „ἄριστος”
(1.1) ὁ δὲ Τέαρος λέγεται ὑπὸ τῶν περιοίκων εἶναι ποταμῶν ἄριστος → Tejar zaś jest uważany przez okolicznych mieszkańców za najlepszą z rzek.Herodot, Ἱστορίαι 4.90.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) Τεάρου ποταμοῦ κεφαλαὶ ὕδωρ ἄριστόν τε καὶ κάλλιστον παρέχονται πάντων ποταμῶν. → Źródła rzeki Tejaru dostarczają najlepszej i najpiękniejszej wody ze wszystkich rzek.Herodot, Ἱστορίαι 4.91.2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) ᾗ δὴ πλεῖστον ὅμιλον ὅρα καὶ τεύχε᾽ ἄριστα. → gdzie właśnie widział największy tłum i najlepszą broń.Homer, Ἰλιάς 15.616, Scaife ATLAS (1.2) Ἀργείων οἱ ἄριστοι ἔβαν κοίλῃς ἐνὶ νηυσίν. → Najznamienitsi spośród Argiwów odpłynęli w wydrążonych okrętach.Homer, Ὀδύσσεια 1.211, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) ἡμεῖς δὲ ἀνδρῶν τῶν ἀρίστων ἐπιλέξαντες ὁμιλίην τούτοισι περιθέωμεν τὸ κράτος. → my zaś, wybrawszy grono najznamienitszych mężów, powierzmy im władzę.Herodot, Ἱστορίαι 3.81.3, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) ἀλλ᾽ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα μή τι πάθωσιν Ἀργείων οἱ ἄριστοι ὑπὸ Τρώων ὀρυμαγδοῦ. → Lecz strasznie boję się w sercu, by najznamienitsi z Argiwów nie ucierpieli w zgiełku Trojan.Homer, Ἰλιάς 10.538–539, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) ἀνδρῶν αὖ μέγ᾽ ἄριστος ἔην Τελαμώνιος Αἴας. → Spośród mężczyzn zaś zdecydowanie najdzielniejszy był Ajas, syn Telamona.Homer, Ἰλιάς 2.768, Scaife Viewer (1.3) καὶ βουλῇ μετὰ πάντας ὁμήλικας ἔπλευ ἄριστος. → i w radzie byłeś najlepszy spośród wszystkich rówieśników.Homer, Ἰλιάς 9.54, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) υἱέας αὖ πινυτούς τε καὶ ἔγχεσιν εἶναι ἀρίστους. → synów zaś roztropnych i najlepszych we władaniu włóczniami.Homer, Ὀδύσσεια 4.211, Scaife Viewer (1.4) Ἄλκηστις, ἐμοὶ πᾶσί τ᾽ ἀρίστη δόξασα γυνὴ πόσιν εἰς αὑτῆς γεγενῆσθαι. → Alkestis, która mi i wszystkim wydała się najlepszą kobietą dla swojego męża.Eurypides, Ἄλκηστις 83–85, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.4) ἴστω νῦν εὐκλεής γε κατθανουμένη γυνή τ᾽ ἀρίστη τῶν ὑφ᾽ ἡλίῳ, μακρῷ. → niech wie, że umiera sławna i że jest zdecydowanie najlepszą kobietą pod słońcem.Eurypides, Ἄλκηστις 150–152, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.4) βόασον ὦ, στέναξον, ὦ Φεραία χθών, τὰν ἀρίσταν γυναῖκα μαραινομέναν νόσῳ. → Wołaj, jęcz, o ziemio ferajska, nad najlepszą kobietą, gasnącą wskutek choroby.Eurypides, Ἄλκηστις 234–237, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
(1.3) + ἄριστος → najlepszy pod względem …; βουλῇ … ἄριστος → najlepszy w radzie; ἔγχεσιν εἶναι ἀρίστους → być najlepszym we władaniu włócznią (1.3) ἄριστος + bezokolicznik → najlepszy w wykonywaniu danej czynności; ἄριστοι μάχεσθαι → najlepsi w walce
z rodzajnikiem ὁ istnieją formy ściągnięte: epicka ὤριστος oraz attycka ἅριστος. forma rodzaju nijakiego liczby mnogiej ἄριστα bywa używana przysłówkowo → najlepiej, doskonale; ἄριστά γε → świetnie, doskonale.