κοῖλος ()
koîlos
przymiotnik (1.1) wydrążony, pusty w środku, wgłębionyHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „κοῖλος” (1.2) o miejscu: położony w zagłębieniu, położony w dolinie, nisko położony (1.3) o głosie lub dźwięku: głuchy, głęboki (1.4) wklęsły rzeczownik, rodzaj nijaki (2.1) zagłębienie, wgłębienie, jama, wnęka przymiotnik (3.1) w późnej terminologii filozoficznej: pusty, pozbawiony treści
(1.1–4, 3.1) regularny przymiotnik trójkońcówkowy: rodzaj męski κοῖλος, rodzaj żeński κοίλη, rodzaj nijaki κοῖλον; rodzaj męski i nijaki według II deklinacji, rodzaj żeński według I deklinacji; stopień wyższy κοιλότερος, stopień najwyższy κοιλότατος (2.1) urzeczownikowiona forma rodzaju nijakiego κοῖλον, κοίλου
(1.1) ἐν ἑνὶ μεγάλῳ σφονδύλῳ κοίλῳ καὶ ἐξεγλυμμένῳ διαμπερὲς → w jednym wielkim, wydrążonym i na wskroś wyżłobionym krążkuPlaton, Πολιτεία 616d, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) κατασκευάζεται γὰρ σφαιρίον κοῖλον χάλκεον → sporządza się bowiem miedzianą kulkę pustą w środkuHeron z Aleksandrii, Πνευματικά 1.21, tekst grecki, PoesiaLatina (1.1) ἔβη κοίλῃς ἐν νηυσίν → wyruszył w wydrążonych okrętachHomer, Ὀδύσσεια 2.18–19, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) οἱ δ᾽ ἷξον κοίλην Λακεδαίμονα → oni zaś przybyli do położonej w dolinie LacedemoniiHomer, Ὀδύσσεια 4.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) ἡ Θεσσαλίη ἐστί, ἐοῦσα κοίλη → Tesalia jest położona w kotlinieHerodot, Ἱστορίαι 7.129.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) μήτε νοστῆσαί ποτε τὸ κοῖλον Ἄργος → ani nigdy wrócić do położonego w dolinie ArgosSofokles, Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ 1387, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) ἀλλὰ βαρὺ φθέγγεται καὶ κοῖλον, ὥσπερ οἱ ἄνδρες → lecz mówi głęboko i głucho, tak jak mężczyźniFilostrat, Βίος Ἀπολλωνίου τοῦ Τυανέως 3.38, grecki Wikisource (1.3) φθέγγεται δὲ κοῖλον μέν φύσει καὶ βαρύ → mówi zaś z natury głucho i głębokoPseudo-Lukian, Νέρων 6, M.D. Macleod (wyd.), Lucian, t. VIII, Loeb Classical Library, Harvard University Press 1967, Internet Archive (1.3) ὁ κοιλότατος φθόγγος → najgłębszy dźwiękArystydes Kwintylian, Περὶ μουσικῆς 1.10, tekst grecki, PoesiaLatina (1.4) καθάπερ ἐν τῇ περιφερείᾳ τὸ κυρτὸν καὶ τὸ κοῖλον → tak jak na obwodzie to, co wypukłe, i to, co wklęsłeArystoteles, Ἠθικὰ Νικομάχεια 1102a30–31, tekst grecki, PoesiaLatina (1.4) ὥσπερ ὁ κύκλος ἐν τῷ αὐτῷ πως τὸ κυρτὸν καὶ τὸ κοῖλον → tak jak koło ma w tym samym miejscu niejako to, co wypukłe, i to, co wklęsłeArystoteles, Φυσικὴ ἀκρόασις 222b1–3, tekst grecki, PoesiaLatina (1.4) κυρτὴ δὲ καὶ κοίλη → wypukła zaś i wklęsłaAsklepiodotos, Τέχνη τακτική 11.1, w: Aeneas Tacticus, Asclepiodotus, Onasander, Loeb Classical Library, Internet Archive (2.1) πρόσω τὰ κοῖλα γαστρὸς εὐλαβούμενος → z przodu strzegąc zagłębień brzuchaEurypides, Φοίνισσαι 1411, Furman University (2.1) ἐν τῷ κοίλῳ καὶ μυχῷ τοῦ λιμένος → w zagłębieniu i głębi portuTukidydes, Ἱστορίαι 7.52.2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (2.1) ἄνευ τῆς σαρκὸς ἄν ἐνόει, ἐν ᾗ τὸ κοῖλον → pojmowałby bez ciała, w którym jest wklęsłośćArystoteles, Περὶ ψυχῆς 431b14–16, tekst grecki, PoesiaLatina (3.1) αἱ κοῖλαι ἐνέργειαι → puste treściowo działaniaHermias z Aleksandrii, In Platonis Phaedrum scholia, s. 170, P. Couvreur (wyd.), Paris 1901, Internet Archive
(1.4) κυρτός
(2.1) τὸ κοῖλον τοῦ ποδὸς δεῖξαι → pokazać pięty, uciecHesychios z Aleksandrii, Hesychii Alexandrini Lexicon, t. IV/2, s. 314, Bayerische Staatsbibliothek
istnieje również eolska i jońska forma κοίϊλος oraz u Anakreonta wariant κόϊλος z formami rodzaju żeńskiego na -α.