οὐδείς ()
oudeís
zaimek przeczący (1.1) nikt, nic; przy rzeczowniku: żadenHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „οὐδείς”, Perseus Digital Library (1.2) nikt, nic; osoba lub rzecz bez znaczenia albo wartościHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 2736 (1.3) w rodzaju nijakim, rzeczownikowo, z rodzajnikiem: zero przysłówek (2.1) forma οὐδέν: wcale, ani trochę, w żadnym stopniu; w odpowiedzi także: nic, nieważne
(1.1-3) odmiana jak εἷς, μία, ἕν; liczba mnoga rzadkaHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 349bSamuel H. Taylor, An Elementary Grammar of the Greek Language, § 68, New York 1875 przypadek rodzaj męski rodzaj żeński rodzaj nijaki liczba pojedyncza mianownik οὐδείς οὐδεμία οὐδέν dopełniacz οὐδενός οὐδεμιᾶς οὐδενός celownik οὐδενί οὐδεμιᾷ οὐδενί biernik οὐδένα οὐδεμίαν οὐδέν liczba mnoga (rzadko) mianownik οὐδένες οὐδεμίαι οὐδένα dopełniacz οὐδένων οὐδεμιῶν οὐδένων celownik οὐδέσι(ν) οὐδεμίαις οὐδέσι(ν) biernik οὐδένας οὐδεμίας οὐδένα
(1.1) οἶδε μὲν γὰρ οὐδεὶς τὸν θάνατονPlaton, Obrona Sokratesa 29a–b, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → nikt bowiem nie wie, czym jest śmierć (1.1) ὡς οὐδὲν γλύκιον ἧς πατρίδος οὐδὲ τοκήων γίγνεταιHomer, Odyseja 9.34–35, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → nic nie jest słodsze od własnej ojczyzny ani od rodziców (1.1) τὸ ὃν μένος οὐδενὶ εἴκωνHomer, Iliada 22.459, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → nie ustępując nikomu pod względem swej siły (1.2) ὦ νῦν μὲν οὐδείς, αὔριον δ᾽ ὑπέρμεγαςArystofanes, Rycerze 158, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → o ty, który dzisiaj jesteś nikim, a jutro będziesz niezmiernie wielki (1.2) φρονοῦσι δήμου μεῖζον, ὄντες οὐδένεςEurypides, Andromacha 700, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → uważają się za większych od lud, choć są nikim (1.2) ὃς οὐδέν εἰμί καὶ τέθνηχ᾽ ὑμῖν πάλαιSofokles, Filoktet 1030, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → ja, który jestem dla was niczym i od dawna nie żyję (1.3) ὥσπερ εἰ τις τὸ οὐδὲν οὐδενὶ συντεθὲν σκέπτοιτο, οὐδὲν γὰρ ποιεῖNikomachos z Gerazy, Introductio arithmetica 2.6, wyd. Richard Hoche, Leipzig 1866, s. 84 → jak gdyby ktoś rozważał zero dodane do zera, daje bowiem zero (2.1) ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτεισενHomer, Iliada 1.412, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → wcale nie uczcił najlepszego z Achajów (2.1) νεμεσσῶμαί γε μὲν οὐδὲν κλαίεινHomer, Odyseja 4.195–196, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → wcale nie uważam za naganne płakać (2.1) οὐδέν γ᾽Arystofanes, Ptaki 1360, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → bynajmniej, wcale nie
(1.1) samodzielnie → nikt, nic; przy rzeczowniku → żaden (1.3) τὸ οὐδέν → zero (2.1) οὐδέν użyte przysłówkowo → wcale, ani trochę, w żadnym stopniu
οὐδέ + εἷς
οὐδείς kontrastuje z μηδείς; różnica w ich użyciu odpowiada zasadniczo różnicy między przeczeniem οὐ a μή pełne formy οὐδέ εἷς, οὐδέ μία, οὐδέ ἕν mają bardziej emfatyczne znaczenie „ani jeden” późniejszy wariant: οὐθείς