ἐπεί ()
epeí
spójnik (1.1) gdy, kiedy; po tym, jakHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „ἐπεί”, Scaife ATLASThomas Dwight Goodell, A School Grammar of Attic Greek, § 629, Dickinson College Commentaries (1.2) odkąd, od czasu, gdy (1.3) ponieważ, skoro, jako że, bo (1.4) rzadkie użycie przyzwalające: chociaż, choć; jednak
(1.1) ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἐγένετο καὶ τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀπεδίδοσαν, προσιόντες ἀλλήλοις πολλοὶ διελέγοντο.Ksenofont, Ἑλληνικά 2.4.19, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → Gdy to się stało i zwracano poległych na mocy rozejmu, wielu podchodziło do siebie i rozmawiało. (1.1) ἐπεὶ δὲ διέβησαν, παριὼν παρὰ τὴν φάλαγγα ἔλεγεν.Ksenofont, Κύρου Ἀνάβασις 6.5.23, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → Gdy przeszli, on, idąc wzdłuż falangi, mówił. (1.1) ἀλλ᾽ ἐπεὶ ὑπηντίαζεν ἡ φάλαγξ τῶν ὁπλιτῶν ταχὺ πορευομένη καὶ ἅμα ἡ σάλπιγξ ἐφθέγξατο […] ἐνταῦθα οὐκέτι ἐδέξαντο οἱ πολέμιοι, ἀλλὰ ἔφευγον.Ksenofont, Κύρου Ἀνάβασις 6.5.27, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → Lecz gdy falanga hoplitów ruszyła szybko im naprzeciw i zarazem zabrzmiała trąba […] wtedy nieprzyjaciele już nie wytrzymali, lecz uciekali. (1.2) πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε.Homer, Ὀδύσσεια 1.1–2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → wielce obrotnego, który bardzo wiele się błąkał, odkąd zburzył święty gród Troi. (1.2) δέκατον μὲν ἔτος τόδ᾽ ἐπεὶ Πριάμῳ […] στόλον Ἀργείων χιλιοναύταν τῆσδ᾽ ἀπὸ χώρας ἦραν.Ajschylos, Ἀγαμέμνων 40–47, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → To już dziesiąty rok, odkąd […] wyprowadzili z tej ziemi tysiącookrętową flotę Argejczyków. (1.2) ἐπεὶ δὲ φροῦδός ἐστιν Ἀργείων στρατὸς ἐν νυκτὶ τῇ νῦν, οὐδὲν οἶδ᾽ ὑπέρτερον.Sofokles, Ἀντιγόνη 15–16, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → Odkąd tej nocy odeszło wojsko Argejczyków, niczego więcej nie wiem. (1.3) ἀλλ᾽ ἐπεὶ ὑμεῖς ἐμοὶ οὐ θέλετε πείθεσθαι, ἐγώ σὺν ὑμῖν ἕψομαι καὶ ὅ τι ἂν δέῃ πείσομαι.Ksenofont, Κύρου Ἀνάβασις 1.3.6, Scaife Viewer → Lecz skoro nie chcecie mnie słuchać, pójdę z wami i zniosę wszystko, co będzie trzeba. (1.3) Λακεδαιμόνιοί τε ἡγούμενοι αὐτῶν διὰ τὴν σφετέραν δόξαν ἄκοντας προσάγουσι τοὺς πολλοὺς ἐς τὸν κίνδυνον, ἐπεὶ οὐκ ἂν ποτε ἐνεχείρησαν ἡσσηθέντες παρὰ πολὺ αὖθις ναυμαχεῖν.Tukidydes, Ἱστορίαι 2.89.4, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → Lacedemończycy zaś, dowodząc nimi, ze względu na własną sławę prowadzą większość niechętnych ku niebezpieczeństwu, ponieważ po tak wielkiej porażce nigdy nie podjęliby ponownie bitwy morskiej. (1.3) εἰδὼς αἰπὺν ὄλεθρον· ἐπεὶ πρό οἱ εἴπομεν ἡμεῖς, Ἑρμείαν πέμψαντες, ἐΰσκοπον ἀργειφόντην.Homer, Ὀδύσσεια 1.37–38, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → wiedząc o strasznej zagładzie; bo wcześniej go uprzedziliśmy, posławszy Hermesa, czujnego zabójcę Argosa. (1.4) ἐπεὶ καὶ τοῦτό γέ μοι δοκεῖ καλὸν εἶναι.Platon, Ἀπολογία Σωκράτους 19e, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → Chociaż i to wydaje mi się czymś pięknym. (1.4) Αἰσχυνοίμην ἂν ἔγωγ᾽, ἔφη, ὦ Σώκρατες, τοῦτο ὁμολογεῖν, ἐπεὶ πολλοί γέ φασιν τῶν ἀνθρώπων.Platon, Πρωταγόρας 333c, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → Wstydziłbym się, Sokratesie — powiedział — to przyznać, chociaż wielu ludzi tak twierdzi. (1.4) ὥσπερ ἴσως καὶ Ἡράκλειτος βούλεται λέγειν, ἐπεὶ τοῖς γε ῥήμασιν οὐ καλῶς λέγει.Platon, Συμπόσιον 187a, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας → jak być może chce powiedzieć także Heraklit, chociaż przynajmniej słowami nie mówi dobrze.
(1.1, 1.2) wprowadza zdanie czasowe; z ἄν i trybem łączącym tworzy połączenie ἐπήν, później również ἐπάν; w poezji występuje również z κε (1.3) wprowadza zdanie przyczynowe (1.4) wprowadza rzadkie zdanie przyzwalające
ἐπειδή jest wzmocnioną formą ἐπεί; w prozie ἐπειδή jest częstsze w użyciu czasowym, natomiast ἐπεί jest częstsze w starszej prozie w użyciu przyczynowym.