δεῖ ()
deî
czasownik bezosobowyChristopher Francese, Dickinson College Commentaries Greek Core Vocabulary, hasło „δεῖ, δεήσει, impf. ἔδει”.Henry George Liddell, Robert Scott, An Intermediate Greek-English Lexicon, hasło „δεῖ”, Scaife ATLAS. (1.1) trzeba, należy, musieć (1.2) potrzebować; potrzeba czegoś
(1.1, 1.2) używany bezosobowo, zasadniczo w trzeciej osobie liczby pojedynczej; podstawowe formy:Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 397a, American Book Company, 1920.Logeion, hasło „δεῖ”, University of Chicago. forma praesens imperfectum futurum aoryst tryb oznajmujący, trzecia osoba liczby pojedynczej δεῖ ἔδει δεήσει ἐδέησε(ν) tryb łączący, trzecia osoba liczby pojedynczej δέῃ — — — tryb życzący, trzecia osoba liczby pojedynczej δέοι — — — bezokolicznik δεῖν — — — imiesłów, rodzaj nijaki, mianownik lub biernik liczby pojedynczej δέον — — —
(1.1) Οὐκοῦν ἡρμόσθαι δεῖ αὐτὰς πρὸς ἀλλήλας;Platon, Πολιτεία 410e, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. → czyż więc trzeba, aby one były zestrojone ze sobą? (1.1) Οὐκοῦν ὅτι μὲν πρεσβυτέρους τοὺς ἄρχοντας δεῖ εἶναι, νεωτέρους δὲ τοὺς ἀρχομένους, δῆλον;Platon, Πολιτεία 412c, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. → czyż nie jest jasne, że rządzący muszą być starsi, a rządzeni młodsi? (1.1) καὶ γὰρ ἐν τῷ πολέμῳ τοὺς ἀρίστους δεῖ πρώτους τάττειν καὶ τελευταίους.Ksenofont, Ἀπομνημονεύματα 3.1.8, Scaife Viewer. → bo i na wojnie trzeba ustawiać najlepszych na początku i na końcu. (1.2) δεῖ τοι βαθείας φροντίδος σωτηρίου.Ajschylos, Ἱκέτιδες 407, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. → potrzeba doprawdy głębokiej, zbawiennej rozwagi. (1.2) πάλαι προκόψασ᾽, οὐ πόνου πολλοῦ με δεῖ.Eurypides, Ἱππόλυτος 23, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. → Poczyniwszy już wcześniej postępy, nie potrzebuję wielkiego trudu. (1.2) θεοὶ δ᾽ ὅταν τιμῶσιν, οὐδὲν δεῖ φίλων.Eurypides, Ἡρακλῆς Μαινόμενος 1338, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. → gdy zaś bogowie obdarzają czcią, wcale nie potrzeba przyjaciół.
(1.1) z bezokolicznikiem (1.1) z biernikiem osoby i bezokolicznikiem: osoba, której dotyczy konieczność, występuje w bierniku (1.1) rzadziej z celownikiem osoby i bezokolicznikiem (1.2) z dopełniaczem określającym rzecz potrzebną; osoba potrzebująca może występować w celowniku, np. δεῖ μοί τινος → „potrzebuję czegoś”Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 1400, Alpheios. (1.2) w poezji zamiast celownika osoby rzadko występuje biernik, np. οὐ πόνου πολλοῦ με δεῖ → „nie potrzebuję wielkiego trudu”
(1.1) χρή
(1.2) πολλοῦ δεῖ → daleko do tegoHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 1399, Alpheios. (1.2) ὀλίγου δεῖ → niewiele brakuje, prawie