ἀγωνίζομαι ()
agōnízomai
czasownik (1.1) współzawodniczyć, rywalizować, brać udział w zawodach lub konkursie, zwłaszcza sportowym, muzycznym lub dramatycznymJames Diggle i in. (red.), The Cambridge Greek Lexicon, t. I, Cambridge University Press, Cambridge 2021, s. 16, hasło „ἀγωνίζομαι”.Henry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „ἀγωνίζομαι”, Logeion, University of Chicago. (1.2) walczyć, bić się, staczać bitwę (1.3) toczyć spór sądowy, występować w procesie, bronić sprawy przed sądem (1.4) w odniesieniu do sporu lub mowy: spierać się, argumentować, debatować, współzawodniczyć słownie (1.5) zmagać się, usilnie starać się, zabiegać
(1.1-1.5) w praesens według strony medialnej koniugacji I; futurum ἀγωνιοῦμαι, aoryst medialny ἠγωνισάμην, perfectum ἠγώνισμαι; poświadczony także aoryst strony biernej ἠγωνίσθην.
(1.1) ἀγωνιζόμενος στάδιον → współzawodnicząc w biegu stadionowymHerodot, Ἱστορίαι 5.22.2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.1) ῥαψῳδοὺς ἔπαυσε ἐν Σικυῶνι ἀγωνίζεσθαι → sprawił, że rapsodowie przestali współzawodniczyć w SikyonieHerodot, Ἱστορίαι 5.67.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.1) ὥστε μὴ θύειν μηδ᾽ ἀγωνίζεσθαι → tak że nie mogli ani składać ofiar, ani współzawodniczyćTukidydes, Ἱστορίαι 5.49.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.2) καὶ τὰ μὲν στρατόπεδα ἀμφότερα οὕτως ἠγωνίσατο → i tak oto walczyły oba wojskaHerodot, Ἱστορίαι 1.76.4, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.2) ἐν μάχῃ, ἣν οἱ θανόντων ἑπτὰ δεσποτῶν λόχοι ἠγωνίσαντο → w bitwie, którą oddziały siedmiu poległych wodzów stoczyłyEurypides, Ἱκέτιδες, 635–637, Βικιθήκη. (1.2) οἱ ὑπηρέται οἱ ἐμοὶ ἠγωνίζοντο ἄν → moi słudzy walczylibyΚατὰ Ἰωάννην 18,36, SBL Greek New Testament, Society of Biblical Literature, 2010. (1.3) καὶ περὶ τῆς πατρίδος καὶ περὶ τῆς οὐσίας ἀγωνίσασθαι → walczyć zarówno o ojczyznę, jak i o majątekLizjasz, Περὶ τοῦ σηκοῦ ἀπολογία 7.3, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.3) οὐ περὶ τῶν ἴσων ἀγωνίζομαι → nie toczę spór o równą stawkęDemostenes, Περὶ τοῦ στεφάνου 18.3, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.3) ἐν δικαστηρίοις ἢ ἄλλοθί που ἀγωνίζεσθαι περὶ τῶν τοῦ δικαίου σκιῶν → spierać się w sądach lub gdzie indziej o cienie sprawiedliwościPlaton, Πολιτεία 517d–e, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.4) οὐ ταὐτόν ἐστιν […] ἰδίᾳ τε διαλέγεσθαι καὶ ἐν τῷ πλήθει ἀγωνίζεσθαι → nie jest tym samym rozmawiać prywatnie i debatować przed tłumemKsenofont, Ἀπομνημονεύματα 3.7.4, Scaife Viewer, Perseus Digital Library. (1.4) Καλῶς γὰρ αὐτὸς ἠγώνισαι, ὦ Ἐρυξίμαχε → dobrze bowiem sam współzawodniczyłeś, o EryksymachuPlaton, Συμπόσιον 194a, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.4) δίκαιον γὰρ αὐτοῖς ἀγωνίζεσθαι τοῖς πράγμασιν → słuszne bowiem jest spierać się za pomocą samych faktówArystoteles, Ῥητορική 1404a, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.5) ἀγωνίζεσθε εἰσελθεῖν διὰ τῆς στενῆς θύρας → usilnie starajcie się wejść przez wąskie drzwiΚατὰ Λουκᾶν 13,24, SBL Greek New Testament, Society of Biblical Literature, 2010. (1.5) εἰς ὃ καὶ κοπιῶ ἀγωνιζόμενος → nad tym też trudzę się, zmagając sięΠρὸς Κολοσσαεῖς 1,29, SBL Greek New Testament, Society of Biblical Literature, 2010. (1.5) πάντοτε ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ ὑμῶν ἐν ταῖς προσευχαῖς → zawsze zmagając się za was w modlitwachΠρὸς Κολοσσαεῖς 4,12, SBL Greek New Testament, Society of Biblical Literature, 2010.
(1.1) nazwa konkurencji może występować w bierniku. (1.3) w użyciu sądowym czasownik może przyjmować biernik wewnętrzny, w tym δίκη w znaczeniu „sprawa sądowa”. (1.5) może łączyć się z bezokolicznikiem określającym działanie, którego ktoś usilnie się podejmuje.
ἀγών, ἀγωνία, ἀγωνιάω, ἀγώνισις, ἀγώνισμα, ἀγωνισμός, ἀγωνιστής, ἀγωνιστικός
czasownik występuje zasadniczo w formach strony medialnej o znaczeniu czynnym; źródła poświadczają jednak również rzeczywiste formy bierne, m.in. aoryst ἠγωνίσθην.