στάδιον ()
stádion
rzeczownik, rodzaj nijaki (1.1) starożytna grecka jednostka długości równa 600 stopomHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „στάδιον”, Logeion, University of Chicago. (1.2) stadion, bieżnia, tor przeznaczony do biegów pieszych (1.3) bieg stadionowy, bieg na dystans jednego stadionu
(1.1-1.3) II deklinacja; w regularnie jako rzeczownik rodzaju nijakiego: στάδιον, σταδίου, τό; w poświadczone są zarówno formy nijakie, np. τὰ στάδια, jak i formy męskie, np. οἱ στάδιοιThomas Dwight Goodell, A School Grammar of Attic Greek, § 144, „Irregular Nouns”, Dickinson College Commentaries.
(1.1) αἱ δ᾽ ἑκατὸν ὀργυιαὶ δίκαιαί εἰσι στάδιον ἑξάπλεθρον → sto sążni to dokładnie jeden stadion o długości sześciu pletrówHerodot, Ἱστορίαι 2.149.3, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.1) τούτου τοῦ πελάγεος τὸ στόμα ἐστὶ εὖρος τέσσερες στάδιοι → wejście do tego morza ma szerokość czterech stadionówHerodot, Ἱστορίαι 4.85.3, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.1) τοῦ τε γὰρ Φαληρικοῦ τείχους στάδιοι ἦσαν πέντε καὶ τριάκοντα πρὸς τὸν κύκλον τοῦ ἄστεως → mur faleroński miał trzydzieści pięć stadionów aż do obwodu miastaTukidydes, Ἱστορίαι 2.13.7, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.2) στάδιον δὲ σφισιν ἀνωτάτω τῆς πόλεως τοῦτό ἐστιν → ich stadion znajduje się w najwyższej części miastaPauzaniasz, Ἑλλάδος Περιήγησις 10.32.1, National and Kapodistrian University of Athens. (1.2) Ἀριστομένους δὲ καὶ χαλκοῦς ἀνδριάς ἐστιν ἐν τῷ Μεσσηνίων σταδίῳ → na stadionie Meseńczyków stoi także spiżowy posąg AristomenesaPauzaniasz, Ἑλλάδος Περιήγησις 4.32.6, National and Kapodistrian University of Athens. (1.2) θέας δὲ αὐτόθι ἄξια ἔστι μὲν θέατρον, ἔστι δὲ στάδιον λίθου λευκοῦ → godne obejrzenia są tam teatr i stadion z białego kamieniaPauzaniasz, Ἑλλάδος Περιήγησις 2.1.7, National and Kapodistrian University of Athens. (1.3) ἀγωνιζόμενος στάδιον συνεξέπιπτε τῷ πρώτῳ → współzawodnicząc w biegu stadionowym, kończył razem z pierwszym zawodnikiemHerodot, Ἱστορίαι 5.22.2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.3) ᾗ τὸ στάδιον ἐνίκα Κροκίνας Θετταλός → podczas której bieg stadionowy wygrał Tesalczyk KrokinasKsenofont, Ἑλληνικά 2.3.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”. (1.3) Ὀλύμπια ἐνίκα στάδιον δραμὼν γυμνός → na igrzyskach olimpijskich wygrał bieg stadionowy, biegnąc nagoPauzaniasz, Ἑλλάδος Περιήγησις 1.44.1, Scaife Viewer, Perseus Digital Library.
(1.1) długość stadionu nie była jednakowa w całym świecie greckim, ponieważ odpowiadał on 600 stopom, których długość zależała od lokalnego systemu miar; przykładowo stadion olimpijski miał ok. 192,27 m, natomiast stadion w Delfach ok. 177,5 m.„Ancient Olympics Guide: Stadia and Starting Gates”, Archaeological Institute of America.