ἀριθμός ()
arithmós
rzeczownik, rodzaj męski (1.1) liczba, liczebnośćHenry George Liddell, Robert Scott, An Intermediate Greek-English Lexicon, hasło „ἀριθμός”, Scaife ATLAS (1.2) ilość, suma, rozmiar, miara, długość (1.3) rachuba, znaczenie, ranga, pozycja; być zaliczanym do określonej grupy (1.4) sama liczba pozbawiona znaczenia lub wartości; o osobie: zero, nikt (1.5) liczenie, zliczanie, spis, rachuba (1.6) arytmetyka, nauka o liczbach
(1.1-6) II deklinacjaHerbert Weir Smyth, Greek Grammar, §§ 228–238, CCEL
(1.1) Τῶν δὲ τριηρέων ἀριθμὸς μὲν ἐγένετο ἑπτὰ καὶ διηκόσιαι καὶ χίλιαι. → Liczba trier wyniosła tysiąc dwieście siedem.Herodot, Ἱστορίαι 7.89.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) Πλῆθος δὲ τὸ Σκυθέων οὐκ οἷος τε ἐγενόμην ἀτρεκέως πυθέσθαι, ἀλλὰ διαφόρους λόγους περὶ τοῦ ἀριθμοῦ ἤκουον. → Nie mogłem dokładnie dowiedzieć się, jaka była liczebność Scytów, lecz słyszałem różne relacje o ich liczbie.Herodot, Ἱστορίαι 4.81.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) ἀριθμὸς δὲ τῶν συλλεχθεισέων νεῶν ἐπ᾽ Ἀρτεμίσιον ἦν, πάρεξ τῶν πεντηκοντέρων, διηκόσιαι καὶ ἑβδομήκοντα καὶ μία. → Liczba okrętów zebranych pod Artemizjon, wynosiła, nie licząc pentekonter, dwieście siedemdziesiąt jeden.Herodot, Ἱστορίαι 8.2.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) ἀριθμὸς τῆς ὁδοῦ ἣν ἦλθον ἐξ Ἐφέσου τῆς Ἰωνίας μέχρι τῆς μάχης σταθμοὶ τρεῖς καὶ ἐνενήκοντα. → Całkowita długość drogi, którą przebyli z Efezu w Jonii aż do bitwy, wynosiła dziewięćdziesiąt trzy etapy.Ksenofont, Κύρου Ἀνάβασις 2.2.6, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) ἕτεροι δὲ πολὺν ἀριθμὸν χρόνου γεγονότες παντάπασι νέοι. → Inni zaś, mimo upływu dużej ilości czasu od ich urodzenia, wydają się zupełnie młodzi.Ajschines, Κατὰ Τιμάρχου 1.49, C.D. Adams (wyd.), The Speeches of Aeschines, London–New York 1919, Lyceum/Perseus (1.3) νήπιος, ὅς που νῦν γε μετ᾽ ἀνδρῶν ἵζει ἀριθμῷ. → dziecko, które teraz już zajmuje miejsce wśród mężczyzn.Homer, Ὀδύσσεια 11.449, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) ἧι δὲ μὴ δοκεῖ τάδε, οὐδ᾽ εἰς ἀριθμὸν τῶν ἐμῶν ἥκει λόγων. → Ta zaś, która tak nie uważa, nawet nie wchodzi w rachubę w moich rozważaniach.Eurypides, Ἠλέκτρα 1052–1054, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) [ πολλαὶ γὰρ ἡμῶν, αἳ μέν εἰσ᾽ ἐπίφθονοι, αἳ δ᾽ εἰς ἀριθμὸν τῶν κακῶν πεφύκαμεν. ] → wiele z nas: jedne budzą niechęć, inne zaś należą do grona złych.Eurypides, Ἑκάβη 1185–1186, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.4) εἰδὼς μὲν οὐκ ἀριθμὸν ἀλλ᾽ ἐτητύμως ἄνδρ᾽ ὄντα τὸν σὸν παῖδα. → wiedząc, że twój syn nie jest nic nieznaczącą jednostką, lecz naprawdę mężczyzną.Eurypides, Ἡρακλεῖδαι 997–998, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.4) ὄντες λίθοι, ἀριθμός, πρόβατ᾽ ἄλλως. → będąc kamieniami, samą liczbą, po prostu owcami.Arystofanes, Νεφέλαι 1202–1203, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.5) ἐκήρυξε δὲ […] τοὺς στρατιώτας ἐξιέναι, ὡς ἀποπέμψων τε ἅμα καὶ ἀριθμὸν ποιήσων. → nakazał […] żołnierzom wyjść, zamierzając zarazem ich odesłać i przeprowadzić spis.Ksenofont, Κύρου Ἀνάβασις 7.1.7, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.5) ἐν δὲ τούτῳ τῷ χρόνῳ ἐν ᾧ οὗτοι ἀριθμὸν ἐποιεῦντο τῶν νεῶν. → w tym czasie, gdy oni dokonywali liczenia okrętów.Herodot, Ἱστορίαι 8.8.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.5) καὶ δένδρα ἀριθμῷ τὰ ὑμέτερα καὶ ἄλλο εἰ τι δυνατὸν εἰς ἀριθμὸν ἐλθεῖν. → i wasze drzewa z podaniem liczby, i wszystko inne, co można policzyć.Tukidydes, Ἱστορίαι 2.72.3, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.6) καὶ μὴν ἀριθμόν, ἔξοχον σοφισμάτων, ἐξηῦρον αὐτοῖς. → i ponadto wynalazłem dla nich sztukę liczenia, najznakomitszą z wynalazków.Ajschylos, Προμηθεὺς δεσμώτης 459–460, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.6) Τὸ φαῦλον τοῦτο […] τὸ ἕν τε καὶ τὰ δύο καὶ τὰ τρία διαγιγνώσκειν· λέγω δὲ αὐτὸ ἐν κεφαλαίῳ ἀριθμόν τε καὶ λογισμόν. → Tę prostą umiejętność […] rozpoznawania jednego, dwóch i trzech; w skrócie nazywam ją arytmetyką i rachunkiem.Platon, Πολιτεία 522c, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.6) τοῦτον δὴ πρῶτον ἀριθμόν τε καὶ λογισμὸν εὑρεῖν καὶ γεωμετρίαν καὶ ἀστρονομίαν. → on pierwszy wynalazł arytmetykę i rachunek, geometrię i astronomię.Platon, Φαῖδρος 274c–d, John Burnet (wyd.), Platonis Opera, Oxford 1903, Perseus Digital Library
(1.5) ἀριθμὸν ποιεῖν / ποιεῖσθαι → liczyć, dokonywać spisu
(1.3) εἰς ἀριθμὸν ἥκειν → wchodzić w rachubę, być branym pod uwagę