καθίζω ()
kathízō
czasownik (1.1) w użyciu przechodnim: posadzić, sadzać, usadzić, umieszczać, ustawiać, rozlokowywaćHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wydanie 9, hasło „καθίζω”, Oxford: Clarendon Press 1940, Scaife ATLAS (1.2) o zgromadzeniu, sądzie, zawodach lub osobach pełniących funkcję: zwoływać, organizować, ustanawiać, powoływać, wyznaczać (1.3) w konstrukcji kauzatywnej: wprawiać w określony stan, doprowadzać do określonego stanu, zwłaszcza doprowadzać do płaczu (1.4) w Septuagincie: poślubiać, brać za żonę (1.5) w użyciu nieprzechodnim: siadać, usiąść, siedzieć, zasiadać; także zasiadać jako sędzia, obradować (1.6) mieszkać, zamieszkiwać, przebywać, osiedlać się (1.7) osiadać, opadać, zapadać się; o statku: osiadać na mieliźnie, utknąć; w stronie medialnej także osiadać, lądować (1.8) w stronie medialnej, w użyciu handlowym: pozostawiać zakupiony towar na targowisku
(1.1-8) czasownik I koniugacji; odmiana systemu czasu teraźniejszego według wzoru I koniugacji.Aneks:Język starogrecki – koniugacja I, Wikisłownik W systemach pozaprezentowych występują liczne warianty: czas przyszły strony czynnej καθέσω, καθίσω, w dialekcie attyckim także καθιῶ; aoryst czynny καθεῖσα, w poezji także κάθισα, później ἐκάθισα; perfectum κεκάθικα; czas przyszły strony medialnej καθιζήσομαι, później także καθίσομαι i καθιοῦμαι; aoryst medialny καθεσσάμην, także ἐκαθισάμην.
(1.1) ἄλλους μὲν κάθισον Τρῶας καὶ πάντας Ἀχαιούς. → Posadź zaś pozostałych Trojan i wszystkich Achajów.Homer, Ilias 3,68, wydanie greckie David B. Monro, Thomas W. Allen, Scaife ATLAS, Perseus Digital Library (1.1) μή με κάθιζʼ. → Nie sadzaj mnie.Homer, Ilias 6,360, wydanie greckie David B. Monro, Thomas W. Allen, Scaife ATLAS, Perseus Digital Library (1.1) σʼ ἐπʼ ἐμοῖσιν ἐγὼ γούνεσσι καθίσσας. → ja, posadziwszy cię na moich kolanach.Homer, Ilias 9,488, wydanie greckie David B. Monro, Thomas W. Allen, Scaife Viewer, Perseus Digital Library (1.2) ἥ τʼ ἀνδρῶν ἀγορὰς ἠμὲν λύει ἠδὲ καθίζει. → która zgromadzenia mężów zarówno rozwiązuje, jak i zwołuje.Homer, Odyssea 2,69, wydanie greckie A.T. Murray, Scaife ATLAS, Perseus Digital Library (1.2) ὅταν καθέσωσιν ἀγῶνα. → kiedy zorganizują zawody.Tukidydes, Historiae 3,104, cytat z Hymnu homeryckiego do Apollona, Scaife Viewer, Perseus Digital Library (1.2) ἐάν τε διακοσίους ἐάν τε χιλίους ἐάν θʼ ὁποσουσοῦν ἡ πόλις καθίσῃ. → czy dwieście sędziów, czy tysiąc, czy ilekolwiek miasto wyznaczy.Demostenes, Κατὰ Μειδίου 223, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.3) ἐὰν μὲν κλαίοντας αὐτοὺς καθίσω. → jeżeli ich doprowadzę do płaczu.Platon, Ion 535e, Scaife Viewer, Perseus Digital Library (1.3) δύναται πολλοὺς κλαίοντας καθίζειν. → potrafi doprowadzać wielu do płaczu.Ksenofont, Symposium 3,11, Scaife Viewer, Perseus Digital Library (1.3) αὐτοῦ τοῦ κλαίοντας καθίζοντος τοὺς φίλους. → tego, który doprowadza przyjaciół do płaczu.Ksenofont, Cyropaedia 2,2,14, Scaife Viewer, Perseus Digital Library (1.4) καὶ ἐκαθίσαμεν γυναῖκας ἀλλοτρίας. → i poślubiliśmy obce kobiety.Alfred Rahlfs, Robert Hanhart (red.), Septuaginta, wydanie 2 poprawione, 2 Esdr 10,2, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006 (1.4) καὶ ἐκαθίσατε γυναῖκας ἀλλοτρίας. → i poślubiliście obce kobiety.Alfred Rahlfs, Robert Hanhart (red.), Septuaginta, wydanie 2 poprawione, 2 Esdr 10,10, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006 (1.4) ὃς ἐκάθισεν γυναῖκας ἀλλοτρίας. → który poślubił obce kobiety.Alfred Rahlfs, Robert Hanhart (red.), Septuaginta, wydanie 2 poprawione, 2 Esdr 10,14, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006 (1.5) ἐλθόντες δὲ καθῖζον ἐν ὑψηλοῖσι θρόνοισι. → Przybywszy zaś siadali na wysokich tronach.Homer, Odyssea 8,422, wydanie greckie A.T. Murray, Scaife ATLAS, Perseus Digital Library (1.5) καὶ ἐκάθισεν Ῥούθ ἐκ πλαγίων τῶν θεριζόντων. → I Rut usiadła obok żniwiarzy.Alfred Rahlfs, Robert Hanhart (red.), Septuaginta, wydanie 2 poprawione, Rt 2,14, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006 (1.5) ἐν εἰκάδι τοῦ μηνὸς ἐκάθισεν πᾶς ὁ λαὸς ἐν πλατείᾳ οἴκου τοῦ θεοῦ. → dwudziestego dnia miesiąca cały lud usiadł na plac domu Boga.Alfred Rahlfs, Robert Hanhart (red.), Septuaginta, wydanie 2 poprawione, 2 Esdr 10,9, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006 (1.6) καὶ ἐκάθισεν μετὰ τῆς πενθερᾶς αὐτῆς. → i mieszkała z swoją teściową.Alfred Rahlfs, Robert Hanhart (red.), Septuaginta, wydanie 2 poprawione, Rt 2,23, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006 (1.6) Καὶ ἐκάθισαν οἱ ἄρχοντες τοῦ λαοῦ ἐν Ἰερουσαλήμ. → I przywódcy lud mieszkali w Jerozolimie.Alfred Rahlfs, Robert Hanhart (red.), Septuaginta, wydanie 2 poprawione, 2 Esdr 21,1 (= Ne 11,1), Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006 (1.6) τοὺς πάντας ἄνδρας τοὺς ἑκουσιαζομένους καθίσαι ἐν Ἰερουσαλήμ. → wszystkich mężów dobrowolnie zgłaszających się, aby zamieszkać w Jerozolimie.Alfred Rahlfs, Robert Hanhart (red.), Septuaginta, wydanie 2 poprawione, 2 Esdr 21,2 (= Ne 11,2), Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006
(1.1) καθίζω + biernik → posadzić / umieścić / ustawić kogoś lub coś (1.3) κλαίοντα + τινά + καθίζω → doprowadzać kogoś do płaczu (1.4) καθίζω + γυναῖκας ἀλλοτρίας → poślubiać obce kobiety (1.6) καθίζω + μετά + dopełniacz → mieszkać / przebywać z kimś (1.6) καθίζω + ἐν + celownik → mieszkać / przebywać w miejscu
Czasownik występuje zarówno przechodnio, jak i nieprzechodnio; strona medialna może również mieć znaczenie nieprzechodnie. W dialekcie jońskim poświadczone są formy z κατ-, a w różnych okresach i odmianach języka występują liczne warianty czasu przyszłego i aorystu; form pozaprezentowych nie należy więc mechanicznie tworzyć wyłącznie od tematu καθιζ-. LSJ poświadcza ponadto bardzo rzadkie znaczenie (1.8) na podstawie inskrypcji z Delos, Sylloge Inscriptionum Graecarum 975,6. Ze względu na brak potwierdzonego przeze mnie otwartego wydania konkretnego ustępu inskrypcji nie podaję dla tego znaczenia cytatu.