φυτεύω ()
phyteúō
czasownik (1.1) sadzić, zasadzaćHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, hasło „φυτεύω”, Oxford: Clarendon Press 1940, Scaife ATLAS (1.2) obsadzać, zasadzać; zakładać ogród, winnicę (1.3) płodzić, spładzać; w stronie biernej: być zrodzonym, pochodzić od (1.4) powodować, wywoływać, sprowadzać, przynosić
(1.1-4) czasownik I koniugacji; . Podstawowe formy: φυτεύω, φυτεύσω, ἐφύτευσα, πεφύτευκα, πεφύτευμαι, ἐφυτεύθην.Thomas Van Nortwick, Rob Hardy, Homer: Odyssey 5–12, komentarz do 9,82–115, Dickinson College Commentaries, 2024
(1.1) οὔτε φυτεύουσιν χερσὶν φυτὸν οὔτ᾽ ἀρόωσιν. → Ani rękami nie sadzą roślin, ani nie orzą.Homer, Odyssea 9,108, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.1) δένδρεα μακρὰ φυτεύων. → sadząc wysokie drzewa.Homer, Odyssea 18,359, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.1) περὶ δὲ πτελέας ἐφύτευσαν νύμφαι ὀρεστιάδες. → wokół zaś nimfy górskie zasadziły wiązy.Homer, Ilias 6,419–420, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.2) Καὶ ἐφύτευσεν κύριος ὁ θεὸς παράδεισον ἐν Εδεμ κατὰ ἀνατολάς. → I Pan Bóg zasadził ogród w Edenie na wschodzie.Alfred Rahlfs, Robert Hanhart (red.), Septuaginta, wyd. 2 poprawione, Rdz 2,8, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006 (1.2) ἄνθρωπος ἦν οἰκοδεσπότης ὅστις ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα. → Był gospodarz, który zasadził winnicę.Barbara Aland, Kurt Aland, Johannes Karavidopoulos, Carlo M. Martini, Bruce M. Metzger (red.), Novum Testamentum Graece, wyd. 28, Mt 21,33, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2012 (1.2) ἡμῖν οὔτε ἄστεα οὔτε γῆ πεφυτευμένη ἔστι. → nie mamy ani miast, ani obsadzonej ziemi.Herodot, Historiae 4,127,2, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.3) φυτεύων παῖδας. → płodząc dzieci.Eurypides, Alcestis 662, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.3) Ἀπώλεσέν σ᾽, ὦ τέκνον, ὁ φυτεύσας πατήρ. → Zgubił cię, o dziecko, ojciec, który cię spłodził.Eurypides, Iphigenia in Aulide 1177, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.3) τοῦ κακοῦ πότμου φυτευθείς. → zrodzony przez zły los.Sofokles, Oidipous epi Kolōnōi 1324, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.4) ὅτι τοι κακὰ πολλὰ φυτεύει; → że sprowadza na ciebie wiele nieszczęść?Homer, Odyssea 5,340, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.4) κακὸν μέγα πᾶσι φυτεῦσαι. → sprowadzić na wszystkich wielkie nieszczęście.Homer, Ilias 15,134, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη (1.4) Παλλάς φυτεύει πῆμ᾽ Ὀδυσσέως χάριν. → Pallas sprowadza nieszczęście ze względu na Odyseusza.Sofokles, Aias 953–954, grecki tekst, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Μνημοσύνη
(1.1) φυτεύω + biernik → sadzić / zasadzać roślinę lub drzewo (1.1) φυτεύω + ἐν + celownik → sadzić w czymś (1.2) φυτεύω + biernik → obsadzać / zasadzać ziemię, teren; zakładać ogród / winnicę (1.3) φυτεύω + biernik → płodzić / spładzać kogoś (1.4) φυτεύω + biernik → powodować / wywoływać / sprowadzać coś
od φυτόν
LSJ odnotowuje ponadto rzadkie rozszerzenia znaczeniowe: „wszczepiać, umieszczać w” (Platon, Timajos 80e; Fajdros 248d) oraz „stawiać, ustawiać” (Jamblich, De vita Pythagorica 18,84).