κρίσις ()
krísis
rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) rozróżnianie, rozróżnienie; osąd, ocena, decyzja; także wybórHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „κρίσις”, Classical Language Dictionary, Berlin-Brandenburgische Akademie der WissenschaftenGræsk-Dansk Ordbog, hasło „κρίσις”, Det Danske Sprog- og Litteraturselskab (1.2) w sądownictwie: sąd, proces, rozprawa; wyrok, orzeczenie, skazanie (1.3) próba, rywalizacja, zawody; rozstrzygnięcie, wynik, rezultat (1.4) interpretacja, wyjaśnienie snu lub znaku, wykładnia (1.5) medycznie: przesilenie choroby, kryzys; nagła zmiana przebiegu choroby ku poprawie albo pogorszeniu
(1.1-5) rzeczownik rodzaju żeńskiego III deklinacji; κρίσις, -εως, ἡ {| class="wikitable" ! przypadek ! ! liczba podwójna ! |- ! | κρίσις | κρίσει | κρίσεις |- ! | κρίσεως | κρίσεοιν | κρίσεων |- ! | κρίσει | κρίσεοιν | κρίσεσι(ν) |- ! | κρίσιν | κρίσει | κρίσεις |- ! | κρίσι | κρίσει | κρίσεις |} w dialekcie jońskim występują także κρίσιος oraz κρίσι.
(1.1) κρίσις οὐ ἔστιν ἀληθής → osąd nie jest prawdziwySofokles, Οἰδίπους Τύραννος 501, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.1) κρίσιν ποιουμένους τῶν ἀξίων → dokonujących wyboru godnychArystoteles, Πολιτικά 1321a30, HumaniText (1.1) ὅπως ἀκέραιος ἡ περὶ τῆς ἀληθείας κρίσις ἀπολείπηται τοῖς ἀναγινώσκουσιν → aby bezstronny osąd o prawdzie pozostał czytelnikomDiodor Sycylijski, Ἱστορικὴ Βιβλιοθήκη 1.56.6, Βικιθήκη (1.2) ἡ κατηγορία καὶ ἡ ἀπολογία καὶ ἡ κρίσις οὐ περὶ θανάτου γίγνεται → oskarżenie, obrona i sąd nie toczą się o śmierćGorgiasz, Ὑπὲρ Παλαμήδους ἀπολογία 1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.2) οὐδ᾽ ἄδικος ἡ κρίσις ἐστίν → ani orzeczenie nie jest niesprawiedliweArystoteles, Ἠθικὰ Νικομάχεια 1136b–1137a, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.2) αἱ δὲ ἄλλαι, ὅταν τὸν πρῶτον βίον τελευτήσωσιν, κρίσεως ἔτυχον → pozostałe zaś, gdy zakończyły pierwszy życie, zostały poddane sądowiPlaton, Φαῖδρος 249a–b, Scaife Viewer (1.3) καὶ κρίσις ἀμφ᾽ ἀέθλοις → i rozstrzygnięcie w zawodachPindar, Ὀλυμπιόνικος 7.80, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.3) δρόμον προκηρύξαντος, οὗ πρώτη κρίσις → ogłoszono bieg, który był pierwszą próbąSofokles, Ἠλέκτρα 684, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.3) ὁ δῆμος ἀνεβόα κρίσιν ποεῖν ὁπότερος εἴη τὴν τέχνην σοφώτερος → lud wołał, aby dokonać rozstrzygnięcia, który z nich jest mądrzejszy w sztuceArystofanes, Βάτραχοι 779, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.4) γνώσομαι ὅτι καὶ τὴν τούτου κρίσιν δηλώσετε → będę wiedział, że podacie także interpretację tego snuSeptuaginta, Δανιήλ 2,9, LaParola (1.4) τοῦτο τὸ ὅραμα· καὶ τὴν κρίσιν δὲ ἐροῦμεν ἐπὶ τοῦ βασιλέως → oto widzenie; a interpretację przed królem przedstawimySeptuaginta, Δανιήλ 2,36, LaParola (1.4) ἀκριβὲς τὸ ὅραμα, καὶ πιστὴ ἡ τούτου κρίσις → widzenie jest pewne, a jego interpretacja wiarygodnaSeptuaginta, Δανιήλ 2,45, LaParola (1.5) ἐπὶ τῶν ὀξέων νοσημάτων ἐν περιτταῖς ἡμέραις ἡ κρίσις → w ostrych chorobach przesilenie przypada na nieparzyste dniGalen, Περὶ κρισίμων ἡμερῶν, A Digital Corpus for Graeco-Arabic Studies (1.5) τὰς γὰρ ἡμέρας αὐτὰς ἐν αἷς αἱ κρίσεις γίνονται → te bowiem dni, w których następują przesileniaGalen, Εἰς τὸ Ἱπποκράτους Ἐπιδημιῶν Αʹ, A Digital Corpus for Graeco-Arabic Studies (1.5) μετὰ τὸ νοσῆσαι κρίσεις ἀποτελοῦνται, τινὲς μὲν εἰς ὑγείαν, τινὲς δὲ εἰς θάνατον → po zachorowaniu następują przesilenia, jedne ku zdrowiu, inne ku śmierciGalen, Εἰς τὸ Ἱπποκράτους Περὶ διαίτης ὀξέων, A Digital Corpus for Graeco-Arabic Studies
(1.1) κρίσις + → osąd / ocena kogoś lub czegoś (1.2) εἰς κρίσιν → przed sąd, na proces
od κρίνω
w dialekcie jońskim poświadczone są κρίσιος oraz κρίσι.