παρίστημι ()
parístēmi
czasownik (1.1) stawiać, ustawiać, umieszczać obok; przyprowadzać, przedstawiać, stawiać przed kimśΒασικό Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής, hasło „παρίστημι”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) nasuwać, podsuwać myśl; wzbudzać, wywoływać; przedstawiać, ukazywać, dowodzić, wykazywać (1.3) zestawiać, porównywać (1.4) stawać obok, stać przy kimś, być obecnym, przybywać, pojawiać się; pomagać, wspierać, bronić (1.5) opowiadać się po stronie kogoś, przechodzić na stronę kogoś; poddawać się, kapitulować; w użyciu przechodnim: zmuszać do poddania się, podporządkowywać (1.6) o myśli, uczuciu lub zdarzeniu: przychodzić na myśl, nasuwać się, pojawiać się, ogarniać
(1.1-6) czasownik nieregularny na -μι, złożony od ἵστημι; w systemie praesentis odmienia się według typu ἵστημι. Podstawowe formy: {| class="wikitable" ! system ! forma |- ! czas teraźniejszy, strona czynna | παρίστημι |- ! imperfectum, strona czynna | παρίστην |- ! futurum, strona czynna | παραστήσω |- ! aoryst I, strona czynna | παρέστησα |- ! czas teraźniejszy, strona medialna | παρίσταμαι |- ! imperfectum, strona medialna | παριστάμην |- ! futurum, strona medialna | παραστήσομαι |- ! aoryst I, strona medialna | παρεστησάμην |- ! aoryst II, strona czynna, znaczenie nieprzechodnie | παρέστην |- ! perfectum, strona czynna, znaczenie nieprzechodnie | παρέστηκα |- ! plusquamperfectum, strona czynna | παρειστήκειν |- ! futurum, strona bierna | παρασταθήσομαι |- ! aoryst, strona bierna | παρεστάθην
aoryst I παρέστησα ma zasadniczo znaczenie przechodnie („postawić, przedstawić”), natomiast aoryst II παρέστην – nieprzechodnie („stanąć, przybyć, pojawić się”); takie przeciwstawienie dwóch aorystów jest charakterystyczne również dla ἵστημι.Wilfred E. Major, Michael Laughy, Ancient Greek for Everyone, „ἵστημι, Verbs with Both First and Second Aorist Forms”, Dickinson College Commentaries
(1.1) πλησίον δύναμιν δείξας καὶ παραστήσας τὰ ὅπλα → pokazawszy z bliska siłę i ustawiwszy brońDemostenes, Περὶ τοῦ στεφάνου 18.175, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.1) προελθὼν ὁ κῆρυξ καὶ παραστησάμενος τοὺς ὀρφανούς → herold, wyszedłszy naprzód, i przedstawiwszy sierotyAjschines, Κατὰ Κτησιφῶντος 3.154, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.1) καὶ παραστησάμενος δύο ἱερεῖα ἐθύετο τῷ Διὶ τῷ βασιλεῖ → i ustawiwszy dwa zwierzęta ofiarne, składał ofiarę Zeusowi KrólowiKsenofont, Κύρου Ἀνάβασις 6.1.22, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.2) οὐ γὰρ ἡ πληγὴ παρέστησε τὴν ὀργήν, ἀλλ᾽ ἡ ἀτιμία → nie uderzenie bowiem wywołało gniew, lecz zniewagaDemostenes, Κατὰ Μειδίου 21.72, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.2) οὐδεὶς ἄν δύναιτο τὸ δεινὸν παραστῆσαι τοῖς ἀκούουσιν οὕτως → nikt nie mógłby ukazać słuchaczom grozy w taki sposób (1.2) ὡς ἀμφότερα ταῦτα ἐγώ πολλοῖς τεκμηρίοις παραστήσω → że obie te rzeczy ja dowiodę licznymi dowodamiLizjasz, Κατὰ Ἐρατοσθένους 12.51, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.3) οὕτω καὶ ταῖς πόλεσι παριστάναι μὴ τὰς μικρὰς ταῖς μεγάλαις → tak też w przypadku miast nie porównywać małych z wielkimiIsokrates, Παναθηναϊκός 12.40, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.4) εἰ ποτε μοι καὶ πατρὶ φίλα φρονέουσα παρέστης → jeśli kiedyś życzliwie stałaś przy mnie i moim ojcuHomer, Ἰλιάς 5.116, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.4) ὡς εὖ παρέστης → jakże dobrze, że przybyłaśSofokles, Αἴας 91, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.4) νῦν δὲ ἐκ ἀπροσδοκήτου σφι παρέστησαν οἱ Πέρσαι → teraz zaś niespodziewanie im pojawili się PersowieHerodot, Ἱστορίαι 1.191.6, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.5) καὶ Αἰγύπτιοι μέν μετὰ τοῦτο πολιορκεόμενοι χρόνῳ παρέστησαν → i Egipcjanie, potem oblegani, z czasem poddali sięHerodot, Ἱστορίαι 3.13.3, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.5) Ναξίοις δὲ ἀποστᾶσι μετὰ ταῦτα ἐπολέμησαν καὶ πολιορκίᾳ παρεστήσαντο → następnie walczyli z Naksjczykami, którzy zbuntowali się, i przez oblężenie zmusili ich do poddania sięTukidydes, Ἱστορίαι 1.98.4, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.5) οἱ δὲ Καρύστιοι παρέστησαν ἐς τῶν Περσέων τὴν γνώμη → Karystianie zaś przeszli na stronę PersówHerodot, Ἱστορίαι 6.99.2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.6) Τοῖς δὲ Ἀθηναίοις ἔκπληξις μεγίστη δὴ τῶν πρὶν παρέστη → Ateńczyków zaś ogarnęło największe z dotychczasowych przerażeńTukidydes, Ἱστορίαι 8.96.1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.6) χώρας ἄνακτες, δόξα μοι παρεστάθη ναοὺς ἱκέσθαι δαιμόνων → władcy krainy, przyszła mi na myśl udać się do świątyń bogówSofokles, Οἰδίπους Τύραννος 911–912, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.6) τῷ οὐ παραστήσεται πολλάκις καὶ οὐκί ἅπαξ τεθνάναι βούλεσθαι μᾶλλον ἢ ζώειν → komu nie przyjdzie na myśl często, i to nie raz, chcieć raczej umrzeć niż żyćHerodot, Ἱστορίαι 7.46.3, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”
(1.1-2) παρίστημι + → stawiać, przedstawiać, ukazywać kogoś lub coś (1.2) παρίστημι + + → przedstawiać, nasuwać, wywoływać coś komuś (1.3) παρίστημι + + → zestawiać / porównywać coś z czymś (1.4) παρίστημι + → stawać przy kimś, pomagać komuś (1.5) παρίστημι + εἰς + → przechodzić na stronę kogoś, opowiadać się po stronie kogoś
czasowniki: ἵστημι, συμπαρίστημι, προπαρίστημι rzeczowniki: παράστασις, παραστάτης, παραστάτις przysłówki: παρασταδόν
παρά + ἵστημι
imiesłów perfectum παρεστηκώς, -υῖα, -ός, a w dialekcie attyckim także παρεστώς, -ῶσα, -ώς, może oznaczać „obecny, aktualny, znajdujący się przed kimś”.