λαλέω ()
laléō
czasownik (1.1) mówić, rozmawiać, gawędzić, gadać, paplaćHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „λαλέω”, Scaife ATLAS (1.2) mówić o kimś lub czymś, opowiadać o kimś lub czymś; wypowiadać, mówić, powiadać coś; w późniejszej grece także ogólnie: mówić, przemawiać (1.3) o zwierzętach, instrumentach i innych źródłach dźwięku: wydawać dźwięk, ćwierkać, szczebiotać, brzmieć; grać na instrumencie
(1.1-3) czasownik kontraktowy na -έω, należący do I koniugacji; w systemie praesentis samogłoska ε tematu ulega kontrakcji z samogłoską końcówki, por. λαλῶ, λαλεῖς, λαλεῖ, λαλοῦμεν, λαλεῖτε, λαλοῦσι(ν). Formy podstawowe: λαλέω, λαλήσω, ἐλάλησα, λελάληκα, ἐλαλήθην.Christopher Francese (red.), Dickinson College Commentaries: Greek Core Vocabulary, hasło „λαλέω”
(1.1) ἕπου, μαλακίων, δεῦρ᾽ ἀνύσας καὶ μὴ λάλει → chodź, mięczaku, szybko tutaj i nie gadajArystofanes, Ἐκκλησιάζουσαι 1058, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.1) τὴν νύκτα θρυλῶν καὶ λαλῶν ἐν ταῖς ὁδοῖς σεαυτῷ → nocą ględząc i gadając na ulicach do siebieArystofanes, Ἱππῆς 348, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.1) λαλεῖς, ἔφη, ἀμελήσας ἀποκρίνασθαι → gadasz — powiedział — zamiast odpowiedziećPlaton, Εὐθύδημος 287d, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (1.2) καὶ λαλεῖν γυναῖκας οὔσας ἀσπίδος χαλκῆς πέρι → i kobiety mówiące o spiżowej tarczyArystofanes, Λυσιστράτη 627, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.2) καθημένους δὲ πάντας ἐκ ἑωθινοῦ περὶ ἐμοῦ λαλεῖν → wszyscy zaś, siedząc od rana, mówić o mnieMenander, Σαμία 511–513, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.2) Καὶ ἐλάλησεν αὐτοῖς πολλὰ ἐν παραβολαῖς λέγων → i powiedział im wiele w przypowieściach, mówiącNovum Testamentum Graece, wyd. 28, Mt 13,3, Deutsche Bibelgesellschaft (1.3) αὐλῷ λαλέω → gram na aulosieTeokryt, Εἰδύλλια 20.29, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη” (1.3) ἡ φωνὴ ἡ πρώτη ἣν ἤκουσα ὡς σάλπιγγος λαλούσης μετ᾽ ἐμοῦ → głos, który usłyszałem najpierw, jak trąba brzmiąca do mnieNovum Testamentum Graece, wyd. 28, Ap 4,1, Deutsche Bibelgesellschaft (1.3) καὶ ὅτε ἔκραξεν, ἐλάλησαν αἱ ἑπτὰ βρονταὶ τὰς ἑαυτῶν φωνάς → a gdy krzyknął, siedem gromów zabrzmiało swoimi głosamiNovum Testamentum Graece, wyd. 28, Ap 10,3, Deutsche Bibelgesellschaft
(1.1) λαλέω + → mówić komuś, rozmawiać z kimś (1.1) λαλέω πρός + → mówić do kogoś, rozmawiać z kimś (1.2) λαλέω περί + → mówić o kimś lub czymś (1.2) λαλέω + → wypowiadać / mówić coś (1.3) λαλέω + instrumentu → grać na instrumencie, wydawać dźwięk za pomocą instrumentu
rzeczowniki: λάλημα, λάλησις, λαλιά przymiotniki: λάλος, λαλητικός, λαλητός
w starszej i klasycznej grece λαλέω często odnosi się do swobodnej, potocznej rozmowy, gawędzenia lub paplania i może być przeciwstawiane bardziej formalnemu λέγω. W późniejszej grece zakres czasownika rozszerzył się i λαλέω jest często używane neutralnie w znaczeniu „mówić”. czasownik może odnosić się również do dźwięków niebędących artykułowaną mową: LSJ poświadcza go m.in. o owadach, instrumentach muzycznych, echu i innych źródłach dźwięku.