καθίστημι () kathístēmi
czasownik (1.1) przechodni stawiać, ustawiać, umieszczać; doprowadzać, odprowadzać do miejscaHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „καθίστημι”, Logeion, University of Chicago.Anatole Bailly, Dictionnaire grec-français, hasło „καθίστημι”, Bailly.app. (1.2) przechodni ustanawiać, mianować, wyznaczać (1.3) przechodni czynić, sprawiać, doprowadzać do określonego stanu (1.4) nieprzechodni przybywać, docierać, osiedlać się; znajdować się w określonym miejscu (1.5) nieprzechodni stawać się, wchodzić w określony stan lub sytuację; znajdować się w określonym stanie
(1.1-5) czasownik nieregularny typu ἵστημι; formy podstawowe: καθίστημι, καταστήσω, κατέστησα / κατέστην, καθέστηκα, κατεστάθηνChristopher Francese (red.), Dickinson College Commentaries: Greek Core Vocabulary, hasło „καθίστημι”.Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 819, Alpheios. (1.1-3) w znaczeniach przechodnich występują między innymi futurum καταστήσω oraz aoristus I κατέστησαWilliam W. Goodell, A School Grammar of Attic Greek, § 363–365, Dickinson College Commentaries. (1.4-5) w znaczeniach nieprzechodnich występują między innymi aoristus II κατέστην oraz perfectum καθέστηκα
(1.1) μείζονα δὴ κρητῆρα, Μενοιτίου υἱέ, καθίστα → Postaw większy krater, synu Menojtiosa.Homer, Ἰλιάς 9,202, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. (1.1) νῆα κατάστησον → Zatrzymaj statek.Homer, Ὀδύσσεια 12,185, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. (1.1) ποῖ δεῖ χορεύειν, ποῖ καθιστάναι πόδα; → gdzie trzeba tańczyć, gdzie stawiać stopę?Eurypides, Βάκχαι 184–185, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. (1.2) καὶ κατέστησεν αὐτὸν ἐπὶ τοῦ οἴκου αὐτοῦ → i ustanowił go nad swoim domem.Septuaginta, wyd. Alfred Rahlfs, wyd. poprawione Robert Hanhart, Rdz 39,4, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.2) καὶ κατέστησεν τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ δικαστὰς τῷ Ισραηλ → i ustanowił swoich synów sędziami dla Izraela.Septuaginta, wyd. Alfred Rahlfs, wyd. poprawione Robert Hanhart, 1 Sm 8,1, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.2) τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ δικαστὴν ἐφ᾽ ἡμῶν; → kto cię ustanowił władcą i sędzią nad nami?Septuaginta, wyd. Alfred Rahlfs, wyd. poprawione Robert Hanhart, Wj 2,14, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.3) ψευδῆ γ᾽ ἐμαυτὸν οὐ καταστήσω πόλει → nie uczynię siebie kłamcą wobec miasta.Sofokles, Ἀντιγόνη 657, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. (1.3) ὃς κλαίοντά σε καὶ τὴν ἐν οἴκοις σὴν καταστήσει κόρην → który doprowadzi do płaczu ciebie i twoją córkę w domu.Eurypides, Ἀνδρομάχη 634–635, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. (1.3) ταῦτα γὰρ ὑμῖν ὑπάρχοντα καὶ πλεονάζοντα οὐκ ἀργοὺς οὐδὲ ἀκάρπους καθίστησιν → Te rzeczy, obecne w was i wzrastające, nie czynią was bezczynnymi ani bezowocnymi.Novum Testamentum Graece, wyd. 28 (NA28), 2 P 1,8, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.4) ἔχεις διδάξαι δή μ᾽ ὅποι καθέσταμεν ; → Możesz powiedzieć mi, gdzie przybyliśmy?Sofokles, Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ 23, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. (1.4) καταστὰς δὲ ἐς ταύτην πρώτῳ ἔτεϊ ὑπερεβάλετο τοὺς ἄλλους ἰητρούς → Osiedliwszy się zaś tam, w pierwszym roku przewyższył innych lekarzy.Herodot, Ἱστορίαι 3,131,1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. (1.4) καταστάντες οὖν ἐς Ῥήγιον τῆς Ἰταλίας τὸν πόλεμον ἐποιοῦντο μετὰ τῶν ξυμμάχων → Przybywszy więc do Rhegionu w Italii, prowadzili wojnę wraz z sojusznikami.Tukidydes, Ἱστορίαι 3,86,5, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. (1.5) οἱ γὰρ Συρακόσιοι καὶ Λεοντῖνοι ἐς πόλεμον ἀλλήλοις καθέστασαν → Syrakuzańczycy bowiem i Leontyńczycy znaleźli się ze sobą w wojnie.Tukidydes, Ἱστορίαι 3,86,2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”. (1.5) πότερον ὅτι δι᾽ ἐμέ τις εἰς ἀγῶνα πώποτε καταστὰς ἀπώλεσε τὴν οὐσίαν; → czy dlatego, że ktoś przez mnie kiedykolwiek, stanąwszy przed sądem, stracił majątek?Lizjasz, Ὑπὲρ τοῦ ἀδυνάτου 24,24, wyd. Taylor Coughlan, Dickinson College Commentaries. (1.5) φύλαξ δέ μου πιστὴ κατέστης → a stałaś się moją wierną opiekunką.Sofokles, Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ 355–356, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, „Μνημοσύνη”.
(1.1) καθίστημι + → stawiać, ustawiać, umieszczać kogoś lub coś (1.1) καθίστημι + + określenie miejsca → doprowadzać / odprowadzać kogoś lub coś do miejsca (1.2) καθίστημι + + orzecznik w → mianować / ustanawiać kogoś kimś (1.2) καθίστημι + + ἐπί + → ustanawiać kogoś nad czymś (1.3) καθίστημι + + orzecznik w → czynić kogoś lub coś jakimś (1.3) καθίστημι + + εἰς / ἐς + → doprowadzać kogoś lub coś do określonego stanu (1.4) καθίστημι + εἰς / ἐς + → przybywać / docierać do miejsca, osiedlać się w miejscu (1.5) καθίστημι + orzecznik w → stawać się kimś lub jakimś (1.5) καθίστημι + εἰς / ἐς + → wchodzić w stan lub sytuację
ἵστημι, καθιστάνω, κατάστασις, κατάστημα
od κατά + ἵστημι
(1.1-3) w stronie czynnej praesentis, imperfectum, futurum i aoryst I mają zasadniczo użycie przechodnie; (1.4-5) aoryst II κατέστην i perfectum καθέστηκα mają zasadniczo użycie nieprzechodnie. Medium może występować zarówno w użyciu przechodnim, jak i nieprzechodnim.