πρόσταγμα () próstagma
rzeczownik, rodzaj nijaki (1.1) rozkaz, nakaz, polecenie, zarządzenieHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wydanie 9, 1940, hasło „πρόσταγμα”, Classical Language Dictionary, Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities.Anatole Bailly, Dictionnaire grec-français, Bailly 2020, hasło „πρόσταγμα”, Classical Language Dictionary, Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities. (1.2) w dokumentach papirusowych: dyspozycja, zwłaszcza nakaz zapłaty, wydania lub dostarczenia czegoś
(1.1-2) III deklinacja, temat προσταγματ-Thomas Dwight Goodell, A School Grammar of Attic Greek, § 119, „Neuter Stems in -τ”, Dickinson College Commentaries. przypadek liczba pojedyncza liczba podwójna liczba mnoga mianownik πρόσταγμα προστάγματε προστάγματα dopełniacz προστάγματος προσταγμάτοιν προσταγμάτων celownik προστάγματι προσταγμάτοιν προστάγμασι(ν) biernik πρόσταγμα προστάγματε προστάγματα wołacz πρόσταγμα προστάγματε προστάγματα
(1.1) οὐκοῦν καὶ τοῦτο αὖ ἄλλο πρόσταγμα τοῖς φύλαξι προστάξομεν, φυλάττειν παντὶ τρόπῳ… → zatem wydamy strażnikom także ten kolejny rozkaz, aby strzec na wszelki sposób…Platon, Πολιτεία 4,423c, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.1) ὥσπερ δὲ τὸν παῖδα δεῖ κατὰ τὸ πρόσταγμα τοῦ παιδαγωγοῦ ζῆν → tak jak dziecko powinno żyć zgodnie z nakazem wychowawcy.Arystoteles, Ἠθικὰ Νικομάχεια 3,12,1119b13, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.1) καὶ διαμαρτυρῇ αὐτοῖς τὰ προστάγματα τοῦ θεοῦ καὶ τὸν νόμον αὐτοῦ → i pouczysz ich o nakazach Boga i o jego prawie.Septuaginta, wydanie Alfred Rahlfs, wydanie poprawione Robert Hanhart, Księga Wyjścia 18,20, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.2) καὶ τῶν ἀχύρων τῶν λαμβανομένων πρόσταγμα εἴληφεν → i otrzymał dyspozycję dotyczącą pobieranej słomy.P.Cair. Zen. I 59008, wiersze 2–3, Heidelberger Gesamtverzeichnis der griechischen Papyrusurkunden Ägyptens, Institut für Papyrologie, Universität Heidelberg. (1.2) δοῦναί μοι πρόσταγμα πρός Ἑρμόλαον καὶ Πετοσῖριν […] καὶ προσδέξασθαι αὐτῷ τὸ πεπτωκὸς ἐπὶ τράπεζαν ἀργύριον → wydać mi dyspozycję dla Hermolaosa i Petosirisa […] oraz przyjąć dla niego pieniądze w banku.P.Cair. Zen. II 59236, wiersze 5–8, Heidelberger Gesamtverzeichnis der griechischen Papyrusurkunden Ägyptens, Institut für Papyrologie, Universität Heidelberg. (1.2) κατὰ τὸ πρόσταγμα ὃ κελεύει ἡμᾶς λαμβάνειν καὶ κατεργάζεσθαι → zgodnie z dyspozycją, która nakazuje nam przyjmować i przetwarzać.P.Cair. Zen. I 59021, wiersze 14–16, Heidelberger Gesamtverzeichnis der griechischen Papyrusurkunden Ägyptens, Institut für Papyrologie, Universität Heidelberg.
(1.1) ἐκ + dopełniacz: ἐκ προστάγματος → na rozkaz, z rozkazu (1.1) κατά + biernik: κατὰ πρόσταγμα, κατὰ τὸ πρόσταγμα → na rozkaz, zgodnie z nakazem
czasownik προστάσσω
od προστάσσω
dorycka postać: ποτίταγμα LSJ odnotowuje również poświadczenie interpretowane jako określenie oddziału wojskowego, ale sam słownik zaznacza, że może ono wynikać z błędnej formy zamiast τάγμα