αἰτέω () aitéō
czasownik (1.1) przechodni prosić, prosić o coś, żądać, domagać się czegośHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wydanie 9, 1940, hasło „αἰτέω”, Classical Language Dictionary, Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities.Anatole Bailly, Dictionnaire grec-français, Bailly 2020, hasło „αἰτέω”, Classical Language Dictionary, Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities. (1.2) przechodni, w stronie medialnej: prosić, zwracać się z prośbą, domagać się; zwłaszcza prosić dla siebie lub o coś dla siebie (1.3) termin logiczny, przechodni; także w stronie medialnej: postulować, zakładać, przyjmować coś jako założenie
(1.1-3) czasownik kontraktowy na -έω, należący do I koniugacjiThomas Dwight Goodell, A School Grammar of Attic Greek, § 314, „The Ω-Conjugation: Contract Verbs”, Dickinson College Commentaries. praesens activi: αἰτῶ, αἰτεῖς, αἰτεῖ, αἰτοῦμεν, αἰτεῖτε, αἰτοῦσι(ν) formy podstawowe: αἰτέω / αἰτῶ, αἰτήσω, ᾔτησα, ᾔτηκα, ᾔτημαι, ᾐτήθην w stronie medialnej poświadczone są między innymi futurum αἰτήσομαι oraz aoristus ᾐτησάμην
(1.1) Θεοὺς μὲν αἰτῶ τῶνδ᾽ ἀπαλλαγὴν πόνων → Proszę bogów o uwolnienie od tych trudów.Ajschylos, Ἀγαμέμνων 1, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.1) ᾔτεέ μιν δόρυ μακρόν → Prosił go o długą włócznię.Homer, Ἰλιάς 22,295, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.1) πότερον ὡς κρατῶν βασιλεύς αἰτεῖ τὰ ὅπλα ἢ ὡς διὰ φιλίαν δῶρα; → czy król żąda broni jako zwycięzca, czy jako darów przyjaźni?Ksenofont, Κύρου Ἀνάβασις 2,1,10, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.2) αἴτησαι παρ᾿ ἐμοῦ καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου → Poproś mnie, a dam ci narody jako twoje dziedzictwo.Alfred Rahlfs, Septuaginta, Ps 2,8, The Koine Bible. (1.2) τὸ καλῶς δ᾽ ἔχον πόλει πάλαισμα μήποτε λῦσαι θεὸν αἰτοῦμαι → Proszę boga, aby nigdy nie położyć kresu walce korzystnej dla miasta.Sofokles, Οἰδίπους Τύραννος 879–881, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.2) πάτερ, τρόποισιν οὐ τυραννικοῖς θανών, αἰτουμένῳ μοι δὸς κράτος τῶν σῶν δόμων → Ojcze, który umarłeś nie w tyrański sposób, mnie proszącemu daj władzę nad twoim domem.Ajschylos, Χοηφόροι 479–480, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.3) ἔστι γὰρ ἡ διαίρεσις οἷον ἀσθενὴς συλλογισμός· ὃ μὲν γὰρ δεῖ δεῖξαι αἰτεῖται → podział jest bowiem jakby słabym sylogizmem: to, co trzeba dowieść, zakłada.Arystoteles, Ἀναλυτικὰ Πρότερα 1,31, grecki tekst według wydania Immanuela Bekkera, Aristotelis Opera, 1837, A Digital Corpus for Graeco-Arabic Studies. (1.3) ὅταν τὸ μή δι᾿ ἑαυτοῦ γνωστὸν δι᾿ ἑαυτοῦ τις ἐπιχειρῇ δεικνύναι, τότ᾿ αἰτεῖται τὸ ἐξ ἀρχῆς → gdy ktoś próbuje dowieść przez samo siebie tego, co nie jest przez samo siebie poznawalne, wtedy zakłada to, co było na początku.Arystoteles, Ἀναλυτικὰ Πρότερα 2,16, grecki tekst według wydania Immanuela Bekkera, Aristotelis Opera, 1837, A Digital Corpus for Graeco-Arabic Studies. (1.3) πάλιν εἰ τις διελὼν αἰτεῖται τὸ προβληθέν → ponadto, jeśli ktoś, dokonawszy podziału, zakłada to, co zostało postawione jako problem.Arystoteles, Τοπικά 8,13, grecki tekst według wydania Immanuela Bekkera, Aristotelis Opera, 1837, A Digital Corpus for Graeco-Arabic Studies.
(1.1) αἰτέω + biernik rzeczy → prosić o coś, żądać czegoś (1.1) αἰτέω + biernik osoby + biernik rzeczy → prosić kogoś o coś, żądać od kogoś czegoś (1.1) αἰτέω + biernik rzeczy + παρά / πρός + dopełniacz osoby → prosić kogoś o coś, żądać od kogoś czegoś (1.1) αἰτέω + biernik osoby + bezokolicznik → prosić kogoś, aby coś zrobił (1.1) αἰτέω + celownik osoby + biernik rzeczy → prosić o coś dla kogoś (1.2) strona medialna występuje zasadniczo z tymi samymi konstrukcjami składniowymi co strona czynna; ponadto ὑπέρ + dopełniacz → prosić za kogoś lub w czyimś imieniu (1.2) αἰτέω w stronie medialnej + bezokolicznik / zdanie z ἵνα lub ὅπως → prosić, aby…
αἴτημα, αἴτησις
(1.2) znaczenie strony medialnej może być bardzo zbliżone do znaczenia strony czynnej; LSJ wskazuje jednak jako jej charakterystyczną wartość proszenie o coś dla własnego użytku lub roszczenie sobie czegoś.